# فقه الحدیث روایت «رجل أتی غلاماً أتحل له أخته»

**URL:** <https://mobahasah.ir/t/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%C2%AB%D8%B1%D8%AC%D9%84-%D8%A3%D8%AA%DB%8C-%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%8B-%D8%A3%D8%AA%D8%AD%D9%84-%D9%84%D9%87-%D8%A3%D8%AE%D8%AA%D9%87%C2%BB/6719>\
**Category:** اصول استاد شبیری\
**Created:** [نوامبر 15، 2026، 3:12ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%C2%AB%D8%B1%D8%AC%D9%84-%D8%A3%D8%AA%DB%8C-%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%8B-%D8%A3%D8%AA%D8%AD%D9%84-%D9%84%D9%87-%D8%A3%D8%AE%D8%AA%D9%87%C2%BB/6719 "2026-11-15T15:12:39Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![عطارمنش](https://mobahasah.ir/user_avatar/mobahasah.ir/%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B4/32/41_2.png) [@عطارمنش](https://mobahasah.ir/u/%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B4)\
**Post date:** [نوامبر 15، 2026، 3:12ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%C2%AB%D8%B1%D8%AC%D9%84-%D8%A3%D8%AA%DB%8C-%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%8B-%D8%A3%D8%AA%D8%AD%D9%84-%D9%84%D9%87-%D8%A3%D8%AE%D8%AA%D9%87%C2%BB/6719/1 "2026-11-15T15:12:39Z")

</div>

# جلسه 10 دی 1386

## **فقه الحدیث روایت «رجل أتی غلاماً أتحل له أخته»**

به این روایت بنگرید:

الحسين بن محمد عن معلى بن محمد عن الحسن بن علي عن حماد بن عثمان قال: قلت لأبي عبد الله ع رجل أتى غلاما أ تحل له أخته قال فقال إن كان ثقب فلا.

تعبیر «أ تحل له أخته» ابهام دارد چون در نگاه نخست معلوم نیست ضمیرهایش به کجا عود می‌کند. در این خصوص دو احتمال وجود دارد:

1. أ تحل للفاعل أخت المفعول.
2. أ تحل للمفعول أخت الفاعل.

در اینجا مناسب است به چند نکته توجه شود:

نکتۀ یکم: اینجا یک بحث اصولی مطرح است مبنی بر اینکه آیا اجمال سؤال به جواب سرایت می‌کند یا خیر؟ در مقابل اجمال، بحث اطلاق به مناط ترک استیضاح است؛ یعنی اگر سؤال سائل برای امام علیه السلام هم اجمال داشته باشد و هیچ قرینه‌ای میان سائل و امام علیه السلام وجود نداشته باشد، وقتی امام علیه السلام استیضاح نمی‌کنند، ترک استیضاح ایشان دالّ بر آن خواهد بود که پاسخ امام علیه السلام، طبق هر دو احتمال صادق است.

نکتۀ دوم: آیت اللّه والد برای رفع اجمال از سؤال، این نکته را متذکر می‌شدند که حرمتی که در این بحث مطرح است، نوعی کیفر برای فاعل محسوب می‌شود. بنابراین طبیعتاً سؤال سائل باید به این شکل باشد «أ تحلّ للفاعل أخت المفعول».

نکتۀ سوم: نکتۀ دیگری که ممکن است برای رفع اجمال مطرح شود، اینست که ظاهر روایت آن است که ضمیر اول، به مرجع اول بازگردد و ضمیر دوم به مرجع دوم بازگردد. ولی این نکته به تنهایی ظهورساز نیست و در حدّ اشعار است.
