# حکومت واقعیه و ظاهریه در کلام محقق نائینی

**URL:** https://mobahasah.ir/t/%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C/2756
**Category:** اصول استاد گنجی
**Created:** [ژانویه 11، 2023، 3:43ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C/2756 "2023-01-11T03:43:05Z")
**Posts on this page:** 1
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

### Author: ![khisheh](https://mobahasah.ir/letter_avatar_proxy/v4/letter/k/ac8455/32.png) [@khisheh](https://mobahasah.ir/u/khisheh)
#### Post date: [ژانویه 11، 2023، 3:43ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C/2756/1 "2023-01-11T03:43:05Z")

</div>

# 🏛 **تقسیم حکومت نزد محقق نائینی**

_قالب‌بندی و سازمان‌دهی متن بدون هرگونه تغییر در واژگان یا محتوای علمی_

* * *

## 📘 **۱. حکومت واقعیه**

حکومت را محقق نائینی دو قسم کرده است: **حکومت ظاهریه** و **حکومت واقعیه**.  
حکومت واقعیه را معنا می‌کند به **تصرف در موضوع واقعاً، نه وجداناً بلکه واقعاً** ؛ یعنی آثار آن موضوع **واقعا** بار می‌شود.

مثال:  
گفته _یشترط الطهاره فی الصلاة_ (خطاب اولی). بعد گفته _الطواف بالبیت صلاة_.  
این **تصرف در موضوع** است. ادعا می‌کند طواف، صلاة است؛ این تصرف در موضوع است. این حاکم بر آن است و توسعه می‌دهد آن طهارت را **واقعاً**. پس در طواف، طهارت **واقعاً** شرط است، نه ظاهراً.

**نکته:**  
حکومت واقعیه آن است که توسعه می‌دهد حکم را واقعاً؛ **کشف خلاف ندارد**.

* * *

## 📙 **۲. حکومت ظاهریه**

اما در حکومت ظاهریه، توسعه می‌دهد یا تضییق می‌کند؛ ولی توسعه‌اش این خصوصیت را دارد که:

> **توسعه می‌دهد ظاهراً مادام‌الشک.**

مثال:  
فرموده _یشترط فی الصلاة الطهاره_. بعد می‌گوید: شک داری این پاک است یا نه؟  
_کل شیء طاهر._

«کل شیء طاهر» **حاکم** بر آن دلیل است. یعنی می‌گوید:  
این را شک داری طاهر است یا نه؟ من **اعتبار** می‌کنم طاهر. _فتصح الصلاة_.  
ولی **تصح الصلاة مادامی که شک داری** ؛ مادامی که علم به خلاف پیدا نکرده‌ای، **ظاهراً**.

ما باشیم و **حاکم و محکوم** در حکومت ظاهریه، موضوع دلیل حاک