# تفاوت «النوادر» و «کتاب نوادر» در کلام نجاشی

**URL:** <https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%C2%AB%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D9%88-%C2%AB%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%B4%DB%8C/3214>\
**Category:** فقه آیت الله سید احمد مددی\
**Created:** [ژانویه 1، 2024، 3:44ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%C2%AB%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D9%88-%C2%AB%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%B4%DB%8C/3214 "2024-01-01T03:44:19Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![khisheh](https://mobahasah.ir/letter_avatar_proxy/v4/letter/k/ac8455/32.png) [@khisheh](https://mobahasah.ir/u/khisheh)\
**Post date:** [ژانویه 1، 2024، 3:44ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%C2%AB%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D9%88-%C2%AB%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%B4%DB%8C/3214/1 "2024-01-01T03:44:19Z")

</div>

تفکیک نجاشی میان دو عنوان **«النوادر»** و **«کتاب نوادر»** نکته‌ای درخور تأمل است.

## 📚 تمایز مفهومی: کتاب عنوان‌دار در برابر مجموعه‌ای پراکنده

نجاشی در برخی موارد از کتاب **«النوادر»** و در مواردی دیگر از **«کتاب نوادر»** یاد می‌کند. تعبیر **«النوادر»** به احتمال بسیار قوی، نام یک کتاب مشخص و علم است. در مقابل، عبارت **«کتاب نوادر»** یک توصیف است. از این رو، این عبارت به دو شیوه قابل خواندن است: **«لَه کتابُ نَوادِرَ»** یا **«لَه کتابٌ نَوادِرُ»**. از آنجا که کلمه **«نوادر»** غیرمنصرف است، می‌تواند صفت برای **«کتاب»** باشد.

از عجایب این است که نجاشی در برخی ترجمه‌ها ــ که اکنون نامشان در ذهن نیست ــ برای یک شخص، هر دو عنوان **«النوادر»** و **«کتاب نوادر»** را به کار برده است. **این دقت مرحوم نجاشی نشان می‌دهد که او کاملاً میان این دو عنوان تفاوت قائل بوده است.**

- **📘 «النوادر»: عنوان کتابی خاص**  
اگر عنوان **«النوادر»** باشد، به نامی اشاره دارد که مؤلف برای کتاب خود برگزیده است و ممکن است شامل روایاتی بوده که او آن‌ها را پذیرفته است. برای مثال، کتاب معروف ابن ابی‌عمیر که میان اصحاب دست‌به‌دست می‌شده، با عنوان **«النوادر»** شناخته می‌شد و شش جلد داشت.

- **📘 «کتاب نوادر»: روایات بدون عنوان**  
اما هنگامی که نجاشی می‌گوید **«لَهُ کتابُ نوادرَ»** ، بعید نیست که به نکتهٔ دیگری اشاره داشته باشد: اینکه کتاب مزبور، عنوان خاصی ندارد و حاوی روایات متفرقه است.

## 📜 رویکرد کلینی و صدوق در «باب النوادر»

کلینی در کتاب **کافی** و شیخ صدوق در برخی بخش‌های کتاب **الفقیه** ، چنین روشی را دارند. برای مثال، صدوق در پایان بخش نکاح، بابی با عنوان **«باب النوادر»** آورده است. کلینی نیز این رویکرد را بیشتر به کار برده و گاهی تا پنجاه باب را ذکر می‌کند و بعد بابی با عنوان **«باب نوادر»** می‌آورد و در آن روایاتی را جمع می‌کند که به ابواب دیگر مربوط می‌شوند. شیخ صدوق نیز چنین بابی دارد، اما استبصار ندارد.

**نکته مهم:** دلیل جدا کردن این روایات دقیقاً مشخص نیست، گرچه گاهی اوقات روایاتی که شیخ کلینی در **باب نوادر** آورده کاملاً صحیح هستند.

متأسفانه مرحوم صاحب **وسائل** در کتاب خود، این روایات را از هم جدا نکرده و چاپ‌های کنونی از وسائل الشیعه نیز در حاشیه به این نکته اشاره نکرده‌اند. **محشّین باید این نکته را یادآور شوند که فلان روایت، هرچند به این باب مربوط است، ولی در «باب نوادر» آورده شده است.**

## «النوادر» در نگاه شیخ مفید

مرحوم شیخ مفید رساله‌ای به نام **«رساله عددیه اصحاب»** دارد. ایشان برای رد کردن یک روایت می‌فرماید: **«این روایت در نوادر، که برای ذکر روایات ضعیف نگاشته شده، آورده شده است.»** ( **المعدّه‌ لِذکرِ الرِوایاتِ الضَعیفَه** ).

* * *

📚 درس خارج مکاسب، جلسه ۷  
📅 ۱۴ مهر ۱۳۸۸

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Acutecat\_Cc](https://mobahasah.ir/letter_avatar_proxy/v4/letter/a/2bfe46/32.png) [@Acutecat\_Cc](https://mobahasah.ir/u/Acutecat_Cc)\
**Post date:** [سپتامبر 1، 2025، 6:33ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%C2%AB%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D9%88-%C2%AB%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%B4%DB%8C/3214/2 "2025-09-01T18:33:45Z")

</div>

اگر امکانش هست لطف کنید بفرمایید مرحوم مفید در کدام صفحه یا ذیل چه مبحثی این مطلب رو بیان کردند