# بررسی وجود قصد مضمون در ضمن عقد اکراهی

**URL:** <https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D9%82%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%B6%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C/6486>\
**Category:** فقه استاد شوپایی\
**Created:** [اوت 27، 2026، 3:12ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D9%82%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%B6%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C/6486 "2026-08-27T15:12:59Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![user690](https://mobahasah.ir/user_avatar/mobahasah.ir/user690/32/347_2.png) [@user690](https://mobahasah.ir/u/user690)\
**Post date:** [اوت 27، 2026، 3:13ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D9%82%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%B6%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C/6486/1 "2026-08-27T15:13:00Z")

</div>

در مجموع به حسب آنی که در کلام مرحوم شیخ و بعض محققین به مانند مرحوم خوئی آمده است ، چهار تقریب می شود ارائه کرد برای اینکه در مورد اکراه قصد مضمون وجود دارد نه اینکه مکرَه در عقد اکراهی ، خالی از قصد مضمون باشد :

تقریب اول ) مرحوم شیخ در مکاسب : هازل که عقد را اجراء می کند از نظر قصد دون مکرَه است . وقتی در مورد هازل که دون مکرَه من حیث قصد است ، قصد معنا و مضمون (هرچند صوری) وجود دارد ، چگونه بپذیریم که در مورد مکرَه که امرش آکد از هازل است قصد معنا و مضمون وجود ندارد ؟!!

تقریب دوم ) مرحوم شیخ در مکاسب : مکرَه ، اکراه به کلام انشائی شده است . کلام انشائی ممکن نيست که خالی از مدلول باشد . به خاطر آنکه مدلول و معنا معلول نسبت به کلام انشایی حساب می شوند . وقتی رابطه مدلول با کلام انشایی رابطه علت و معلول بود ، معلول که نمی تواند از علت تخلف پیدا کند . پس حتماً مدلول هم همراه با کلام انشایی در عقد اکراهی وجود دارد .

تقریب سوم ) در بحث اکراه ، مورد کلام آن است که اگر کسی عقدی را از باب اکراه انجام دهد آیا این عقد اکراهی صحیح و نافذ است و یا باطل ؟ با توجه به اینکه مورد و مصبِّ اکراه ، عقد است ، در صورتی فعل اکراهی محقق می شود که مکرَه همان مصبّ اکراه را انجام داده باشد . اگر مکرَه در مقام انجام دادن فعل اکراهی ، صرفاً لفظ را بدون قصد مدلول بیان کند بالطبع مصب اکراه تحقق نیافته است . بعبارت دیگر با توجه به معنای اکراه و تحلیل آن ، و این که مکرَه در مقام عمل ، خواسته مکرِه را می خواهد اجرا کند ، لا محاله باید ملتزم شویم که عقد اکراهی عقدی است که مکرَه در مقام اجرا ، علاوه بر قصد لفظ ، قصد مضمون را داشته است ولی اگر قصد مضمون را نداشته باشد ، باید گفت که مصب اکراه را اجرا نکرده است .

تقریب چهارم ) مرحوم خوئی . مصباح الفقاهة : انتفای قصد معنا درعقد اکراهی ، موجب آن می شود که حقیقاً عقد منتفی شود . بدان جهت که عقد و قرارداد از امور انشائی و قصدیه است . در امور انشائی و قصدیه ، تحقق آنها متوقف بر تحقق قصد است . در مورد اکراه اگر کسی بگوید قصد معنا وجود ندارد معنایش آن است که عقدی محقق نشده است و بدنبال آن دیگر مجال آن نیست که بحث شود که از شرایط صحت عقد اختیار است و اکراه مانع از آن است . بحث از شرایط صحت و موانع صحت عقد به جایی اختصاص دارد که عقد با مقوماتش محقق شود منتها از جهت شرط صحت ممکن است بحث شود که چنین عقدی فاقد بعض خصوصیات صحت باشد .

📚درس خارج فقه 15 تیر ۱۴۰۱