# بررسی وثاقت زیاد بن مروان قندی

**URL:** https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF%DB%8C/6673
**Category:** فقه استاد شهیدی
**Tags:** شهیدی, رجال
**Created:** [اکتبر 23، 2026، 8:56ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF%DB%8C/6673 "2026-10-23T08:56:26Z")
**Posts on this page:** 1
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

### Author: ![Hamid.brd](https://mobahasah.ir/letter_avatar_proxy/v4/letter/h/0ea827/32.png) [@Hamid.brd](https://mobahasah.ir/u/Hamid.brd)
#### Post date: [اکتبر 23، 2026، 8:56ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF%DB%8C/6673/1 "2026-10-23T08:56:27Z")

</div>

### **بررسی وثاقت زیاد بن مروان قندی**

زیاد بن مروان قندی و علی بن ابی حمزه بطائنی از رؤسای واقفه هستند. آقای خویی زیاد را ثقه می دانند زیرا شیخ مفید در کتاب ارشاد در مورد او بیان می کند که: «مِنْ خَاصَّتِه[[1]](#_ftn1) وَ ثِقَاتِهِ وَ أَهْلِ الْوَرَعِ وَ الْعِلْمِ وَ الْفِقْهِ مِنْ شِيعَتِهِ دَاوُدُ بْنُ كَثِيرٍ الرَّقِّيُّ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ وَ عَلِيُّ بْنُ يَقْطِينٍ وَ نُعَيْمٌ الْقَابُوسِيُّ وَ الْحُسَيْنُ بْنُ الْمُخْتَارِ وَ زِيَادُ بْنُ مَرْوَانَ وَ الْمَخْزُومِيُّ وَ دَاوُدُ بْنُ سُلَيْمَانَ وَ نَصْرُ بْنُ قَابُوسَ وَ دَاوُدُ بْنُ زُرْبِيٍّ وَ يَزِيدُ بْنُ سَلِيطٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ سِنَان‏»[[2]](#_ftn2). قبل از شهادت امام کاظم، زیاد بن مروان عادل بود در نتیجه ثقه هم بود، بعد از امام کاظم ع که بی دین شد، دیگر عادل نیست ولی دلیل نمی شود که وثاقت هم نداشته باشد. با شک در وثاقت می توان، استصحاب وثاقت را جاری کرد.

اینکه استصحاب وثاقت می تواند حجت بودن اخبار شخص را ثابت کند محل اختلاف است اما به نظر ما استصحاب جاری بوده و وثاقت را ثابت می کند زیرا در صحیحه حمیری بیان شده: «الْعَمْرِيُّ ثِقَتِي … فَاسْمَعْ لَهُ وَ أَطِعْ فَإِنَّهُ الثِّقَةُ الْمَأْمُونُ»[[3]](#_ftn3) و این صحیحه دلالت می کند که «خبر الثقة حجة» و استصحاب نیز بیان می کند: «هذا ثقة».

### **اشکال اول**

از مجموع شهادات شیخ مفید در کتاب ارشاد به دست می‌آید که ایشان براساس مصلحتی، افرادی را که نص بر امامت ائمه را ذکر کردند به این عنوان ذکر کرده که «من خاصته و ثقاته و اهل الورع و العلم و الفقه من شیعته». از جمله افرادی که به این عنوان بیان شده اند، محمد بن سنان است در حالی که خود ایشان در رساله عددیه در مورد محمد بن سنان بیان کرده: «مطعون جداً». در نتیجه برای انسان وثوق حاصل نمی شود که شیخ مفید شهادت داده اند که این افراد از خواص و ثقات حضرت بودند و اهل علم و ورع و فقه بودند.

### **اشکال دوم**

در مورد استصحاب وثاقت زیاد بن مروان قندی شبهه ای مطرح می شود. زیاد بن مروان وکیل امام کاظم ع بود و هفتاد هزار دینار نزد او بود و سی هزار دینار نیز نزد علی بن ابی حمزه بود . شیخ طوسی بیان کرده که به دلیل طمع در حطام دنیا امامت امام رضا ع را انکار کردند[[4]](#_ftn4). این مطلب که در قرب الاسناد هم بیان شده، در مورد زیاد بن مروان قطعا صحیح است. اما در مورد علی بن ابی حمزه بیان شده که دچار فتنه شد و فریب خورد زیرا نتوانست برخی روایات را توجیه کند[[5]](#_ftn5) اما در ادامه دچار لجبازی شد.

آقای حکیم در بحث اجتهاد و تقلید می فرمایند: عدالت به طور متعارف لحاظ می شود. مانند این که به شهری گرمسیر گفته می شود با اینکه وقتی مکان های دیگر هوا به شدت سرد می شود، در آنجا نیز هوا سرد می شود. در مورد شخص عادل نیز ممکن است که در یک شرایط غیرمتعارف، عادل نیز مرتکب گناه شود یا ثقه دروغ بگوید.

آقای زنجانی نیز نظرشان بر این بود که این انحرافی که این افراد دچار شدند برای کسب اموال فراوان بوده است اما منافاتی با وثاقت ندارد که در فروع دروغ نگویند. محصل فرمایش آقای زنجانی مطلب قابل قبولی هم هست. بنابراین در روایات فقهی، احتمال وثاقت زیاد بن مروان قندی وجود دارد.

### **مختار**

البته بیان ما این است که ابن ابی عمیر از زیاد بن مروان قندی روایت نقل کرده است. بنابراین زیاد بن مروان قندی در زمان امام کاظم ثقه بوده است. زیرا در مورد ابن ابی عمیر بیان شده: «لا یروی و لا یرسل الا عن ثقة». سپس می توان این وثاقت را استصحاب کرد.

* * *

[[1]](#_ftnref1) خاصة الامام الکاظم علیه السلام.

[[2]](#_ftnref2) الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد، ج‏2، ص: 248

[[3]](#_ftnref3)[وسائل الشيعة، ج‏27، ص: 138](https://lib.eshia.ir/11025/27/138)

[[4]](#_ftnref4) الغيبة (للطوسي)/ كتاب الغيبة للحجة، النص، ص: 63

[[5]](#_ftnref5) قرب الإسناد (ط - الحديثة)، متن، ص: 351

برگرفته از درس خارج فقه استاد شهیدی حفظه الله، 5 مهر 1405