# بررسی تمسک به روایات برای وجوب احتیاط در موارد شک در قدرت

**URL:** https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA/5631
**Category:** اصول استاد گنجی
**Created:** [آپریل 13، 2025، 9:50ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA/5631 "2025-04-13T09:50:00Z")
**Posts on this page:** 1
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

### Author: ![khisheh](https://mobahasah.ir/letter_avatar_proxy/v4/letter/k/ac8455/32.png) [@khisheh](https://mobahasah.ir/u/khisheh)
#### Post date: [آپریل 13، 2025، 9:50ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA/5631/1 "2025-04-13T09:50:00Z")

</div>

## ❓ پرسش: امکان استشهاد به روایات برای وجوب احتیاط در مورد شک در قدرت؟

آیا ممکن است که برای **وجوب احتیاط** در **شک در قدرت** ، از روایات استشهاد کرد؟ بعضی گفتند روایات باب وضو و شک در وجود ماء و شک در **قدرت** بر وضو، فرمودند باید فحص کرد و این از موارد **شک در قدرت** است که روایت فرموده احتیاط کن. یعنی اصل مطلب عقلی است ولی تحدید آن به غلوه و غلوتین، شرعی است و چه بسا اگر تحدید شرعی نبود، عقل می‌گفت بیشتر از غلوه فحص کن تا وقتی که یاس ایجاد شود.

## ❌ نقد: نادرستی استفاده از روایات و خلاف قاعده بودن فحص در فرض شک در ملاک

اما به نظر می‌رسد چنین استفاده‌ای از روایات نادرست است، بلکه بعضی گفتند این روایت خلاف قاعده است و **شک در قدرت** را قول داریم که مجرای احتیاط است ولی **شک در قدرت** وقتی است که **ملاک فعلی** محرز باشد. در اینجا **ملاک** محرز نیست و اصلا آب ندارد پس وضو گرفتن، **ملاک** ندارد. تمکن از وضو، در **ملاک** وضو گرفتن، دخیل است و وقتی که **شک در اصل ملاک** شک باشد، **وجوب فحص** ، خلاف قاعده است. قاعده وقتی است که **ملاک** احراز شود، و اینجا **ملاک** احراز نیست.

## 🔄 پاسخ و تبیین: عدم وضوح خلاف قاعده بودن

**استاد:**

البته این که در باب وضو که شک در مورد وجود آب است و فحص نیاز است، پس این خلاف قاعده باشد، خیلی واضح نیست. بلکه شاید تمکن از وضو، جزء موضوع نیست کما اینکه مرحوم حکیم فرمود و در آیه وضو، تمکن اخذ نشده و چه بسا **ملاک فعلی** باشد و از همین مسیر **ملاک فعلی** ، مکلف را امر به فحص کرده باشد.

## 📜 شاهد دیگر برای وجوب احتیاط: روایت جستجوی لباس برای نماز

البته مرحوم تبریزی به روایت دیگری اشاره کرده که بعید نیست از باب **شک در قدرت** باشد. مثلا کسی که لباس‌ ندارد و لباس هایش مفقود شده، فرمود **یبتغی ثوبا** ، یعنی به دنبال لباس برود و اگر فحص کرد و خوف فوت وقت داشت و وقت از ساتر مهم‌تر است، **یصلی عریانا**.

> [!note] عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْحِمْيَرِيُّ فِي قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنِ السِّنْدِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع أَنَّهُ قَالَ: مَنْ غَرِقَتْ ثِيَابُهُ فَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يُصَلِّيَ حَتَّى يَخَافَ ذَهَابَ الْوَقْتِ **يَبْتَغِي ثِيَاباً** فَإِنْ لَمْ يَجِدْ صَلَّى عُرْيَاناً جَالِساً يُومِئُ إِيمَاءً يَجْعَلُ سُجُودَهُ أَخْفَضَ مِنْ رُكُوعِهِ فَإِنْ كَانُوا جَمَاعَةً تَبَاعَدُوا فِي الْمَجَالِسِ ثُمَّ صَلَّوْا كَذَلِكَ فُرَادَى.

## 🎯 نتیجه‌گیری: وجود ملاک فعلی در صورت محرز بودن اصل ملاک و عدم تفاوت قادر و عاجز

به هر حال **شک در قدرت** ، در جایی که **ملاک** محرز است و می‌دانیم که مولی این را می‌خواهد و فقط **عجز** مکلف مانع است و نزد مولی هیچ فرقی بین **قادر** و **عاجز** نیست، مثل اینکه مولی خواب است و فرزندش در حال غرق شدن است، در این صورت می‌دانیم مولی می‌خواهد که فرزندش نجات پیدا کند، در این صورت **ملاک فعلی** است و مکلف نمی‌تواند به مجرد شک، توقف کند.

* * *

_📅 درس خارج اصول - ۲۴ فروردین ۱۴۰۴_