# اجماعات منقول در کلام قدماء | نقد و بررسی از منظر آیت‌الله شبیری زنجانی (دام‌ظله)

**URL:** https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D9%82%D9%88%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%B8%D9%84%D9%87/5753
**Category:** فقه آیت الله شبیری زنجانی
**Tags:** آشبیری
**Created:** [جون 4، 2025، 5:51ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D9%82%D9%88%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%B8%D9%84%D9%87/5753 "2025-06-04T05:51:15Z")
**Posts on this page:** 1
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

### Author: ![AliAmeni](https://mobahasah.ir/letter_avatar_proxy/v4/letter/a/2bfe46/32.png) [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)
#### Post date: [جون 4، 2025، 5:51ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D9%82%D9%88%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%B8%D9%84%D9%87/5753/1 "2025-06-04T05:51:15Z")

</div>

## ✨ مقدمه: اجماع در نگاه قدما و جایگاه آن در استدلال

مرحوم سید مرتضى به **اجماع** استدلال کرده است. ما این را مکرر عرض کرده‌ایم که این اجماعاتى که در کلام قدما است، _اجماعاتى بر کبریات مسئله_ است. این اجماعات را **اجماع اجمالى بر نتایج** مى‌دانند و دعواى اجماع بر نتایج مى‌کنند.  
یعنى مى‌خواهند بگویند همه کسانى که آن کبریات کلى را قبول دارند، _على نحو الاجمال_ این نتیجه را هم قبول دارند.

* * *

## 🧾 نمونه موردی: تبیین تطبیقی کاربرد اجماع در منابع قدما

### بررسی عبارتی از کتاب «الخلاف» شیخ طوسی

مثلاً در _خلاف_ هست که:

> [!abstract] «در این مسئله اخبار هست، معارضى هم نیست، **فدل اجماعهم على ذلك**.»

در حالى که ممکن است اصلاً **فقهاء مسئله را عنوان نکرده باشند** ولى چون از نظر فقهاء این بوده که _اخبارى که معارض ندارند حجت است_ و از طرفى ایشان به معارض برخورد نکرده، این را دلیل گرفته که **همه این را قبول دارند و مطلب اجماعى است**.

* * *

## ⚖ تعارض در نقل اجماعات و تحلیل منشأ آن

به همین خاطر است که مى‌بینیم در آن عصرها، **ادعاى اجماعى با ادعاى اجماع دیگر معارض است** و هر کس براى اثبات مطلب خودش به اجماع تمسک مى‌کند.  
به عبارت دیگر، _منشأ ادعاى اجماع، استقراء اقوال علماء نبوده._

* * *

## ❗ نقد بر استناد سید مرتضی به اجماع

حال اگر ما در _تطبیق کبریات با آن صغریاتش شبهه کردیم_، قهراً این اجماعات به درد نمى‌خورد و **موضوع بحث ما از همین قبیل است**.  
بنابراین **استدلال مرحوم سید مرتضى محل اشکال است**.

* * *

📚 برگرفته از: شبیری زنجانی موسی. _کتاب نکاح (شبیری)_. ج ۲۵، مؤسسه پژوهشی رای‌ پرداز، ص ۷۸۹۸.