مفهوم داشتن شرط در خطاب طلبی تبلیغی

user3
Tue, 25 Jan 2022 11:42:17 +0000

برای بررسی مفهوم شرط، دو نکته باید روشن شود:

1. حروف یا هیأت شرط برای چه چیزی وضع شده‌اند؟

دقت شود که معلول متوقف بر علت است ولی علت مستلزم معلول است. لذا دو نسبت بین علت و معلول وجود دارد و بستگی دارد که از کدام سو به این رابطه نگاه شود. ادات شرط بیان کننده‌ی یکی از این دو رابطه هستند.
به نظر شهید صدر، حروف یا هیأت شرط برای نسبت توقفیه وضع شده‌اند. یعنی مثلاً در جمله‌ی «إن جاء زیدٌ فأکرمه» وجوب اکرام متوقف بر مجیء زید است. ایشان در حلقات تصریح کرده‌اند که:

«و إنّ الربط المفترض في مدلول الجملة الشرطية تارة يكون بمعنى توقف الجزاء على الشرط، و اخرى بمعنى استلزام الشرط و استتباعه للجزاء… فعلى الأول يتمّ إثبات المفهوم بلا حاجة الى ما افترضه المحقّق النائيني رحمه اللّه من اطلاق مقابل للتقييد بأو، و ذلك لأنّ الجزاء متوقف على الشرط بحسب الفرض، فلو كان يوجد بدون الشرط لما كان متوقفا عليه.»

اما به نظر استاد حروف یا هیأت شرط برای نسبت استلزامیه وضع شده است. طبق این نظر، معنای جمله‌ی «إن جاء زیدٌ فأکرمه» این است که مجیء زید مستلزِم وجوب اکرام زید است. در واقع در این جمله مجیء زید سبب و علت وجوب اکرامش معرفی شده است اما ممکن است وجوب اکرام، ده‌ها علت دیگر هم داشته باشد.