خلط علما بین "معلوم بالعرض" با "متعلق علم" و تکرار این خلط در حب و بغض

user3
Thu, 18 Nov 2021 13:05:00 +0000

نکته‌ی دیگر این است که در تحلیل مشهور این پیشفرض وجود دارد که در همه‌ی حالات نفسانی انسان که ذات اضافه باشند (مثل علم، ترس، حب، درک و …) باید طرف اضافه در نفس انسان موجود باشد. به همین دلیل گفته می‌شود که انسان از مار خارجی نمی‌ترسد، بلکه از تصویری که از مار در ذهنش ایجاد شده است می‌ترسد. به همین دلیل است که اگر واقعاً ماری نباشد اما انسان خیال کند که ماری هست، ترس او را برمی‌دارد.

استاد این پیشفرض را قبول نکرده‌اند و گفته‌اند که نفس انسان این قدرت را دارد که از موضوع خارجی بدون واسطه شدن صورتش متأثر شود؛ لذا در این موارد یک طرف اضافه نفس انسان است و طرف دیگر همان معلوم خارجی، محبوب خارجی، شیء ترسناک خارجی و … است.

اما این که چرا این قدرت را برای نفس در ادراکات حسی قائل نشده‌اند، نمی‌دانم.

در هر حال روشن است که تحلیل دعوای مشهور و استاد به یک مسأله‌ی وجدانی برمی‌گردد که آیا نفس چنین قدرتی دارد که بتواند اضافه‌ای در خود به وجود آورد که طرفش خارج از عالم نفس باشد یا نمی‌تواند.