ثمرات اصولی تعلق امر به جامع یا انحصار آن به حصه مقدور | تطبیق بر وضو و نماز

user491
Thu, 25 Feb 2021 10:06:53 +0000

بین تعلق امر به جامعِ مقدور و غیرمقدور و یا انحصار آن به حصه مقدور، ثمراتی وجود دارد.

مثال فقهی: قدرت بر وضو و عدم قدرت بر نماز در اول وقت و عکس آن در آخر وقت

برای نمونه، فرض کنید مکلف در ابتدای وقت بر وضو قدرت دارد، اما نمی‌تواند نماز بخواند (مثلا به دلیل فقدان «ما یصح السجود علیه»)، در حالی که در آخر وقت، «ما یصح السجود علیه» را می‌یابد، ولی قدرت بر وضو ندارد.

حالت اول: تعلق امر به جامعِ مقدور و غیرمقدور

در این حالت، اگر امر به جامعِ آن دو تعلق گرفته باشد، شخص موظف است در ابتدای وقت وضو بگیرد و آن را تا آخر وقت که «ما یصح السجود علیه» را به دست می‌آورد، حفظ کند.

حالت دوم: انحصار امر به حصه مقدور

اما اگر امر فقط به حصه مقدور تعلق گرفته باشد، مکلف در ابتدای وقت مأمور به وضو نیست و لذا وضو گرفتن و حفظ آن برایش لازم نیست. در نتیجه، وقتی در آخر وقت، «ما یصح السجود علیه» را پیدا می‌کند، چون دیگر توانایی وضو ندارد، باید تیمم کند.