تزاحم بین وظایف علمی و عبادی | راه‌حلی از کلام امام جواد(ع) برای زندگی طلبگی

AliAmeni
Tue, 03 Jun 2025 14:56:39 +0000

اهمیت نیت و حضور قلب در عبادت از منظر روایت

الدُّرَّةُ الْبَاهِرَةُ، قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ الْجَوَادُ ع‏:

الْقَصْدُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بِالْقُلُوبِ أَبْلَغُ‏ مِنْ إِتْعَابِ الْجَوَارِحِ‏ بِالْأَعْمَالِ‏[1]

تزاحم بین وظایف علمی و عبادی در زندگی طلبگی

این مطلب برای ما طلبه‌ها خیلی خوب است چرا که علاوه بر کارهای روزمره، درس هم باید بخوانیم؛ لذا زمانی که برای مستحبات می‌ماند، کم می‌شود. مثلاً شاید دیگران بتوانند هفته‌ای یک بار ختم قرآن بکنند اما مشکل ما بتوانیم این کار را بکنیم. البته در برخی از زمان‌ها و مکان‌ها می‌توانیم ولی در حالت عادی خیر. لذا با توجه به این محدودیت زمانی، طبیعتاً در تزاحم، مستحبات کم می‌شوند.

راه حل: نقش معرفت و نیت خالص در افزایش کیفیت عبادت

قبلاً روایتی از امام رضا علیه السلام خواندیم که عبادت توأم با معرفت، ضریبش افزایش پیدا می‌کند و این برای ما مقدور است چرا که عربی و اصول و فقه و روایات را بلدیم. دومین چیزی که کمک می‌کند، این روایت امام جواد علیه السلام است.

حضرت می‌فرمایند قصد (نیت) إلی الله باشد، یعنی عمل خالصانه باشد، أبلغ و رساتر نسبت به إتعاب الجوارح بالأعمال است. اگر عمل کم با حضور قلب انجام بشود، رساتر به رضوان الله است نسبت به زمانی که تعداد اعمال بالا برود. قصد إلی الله، وقت نمی‌گیرد اما به عمل ضریب می‌دهد و أبلغ از ۱۰۰ رکعت بدون حضور قلب می‌شود.

مثالی برای درک بهتر اصل مذکور

لذا بعضی جاها می‌خوانید که فردی اعمال بیشتری انجام داده اما برای او اتفاقی که برای فرد دیگر افتاده، نیفتاده است. لذا دو چیز باید کنترل بشود: معرفت - قصد و نیت. مثلاً فرض کنید کسی که چهار ماه یک بار حرم حضرت معصومه می‌رود، اگر خلوص و معرفتش بیشتر باشد، ابلغ از کسی است که هر هفته با خلوص و معرفت پایین به زیارت می‌رود.

جلسه ۱۲۵، بررسی سندی و دلالی صحیحه محمد بن مسلم، ۶ خرداد ۰۴ (108.4 کیلوبایت)

1. بحار الأنوار ج۷۵، ص۳۶۴ ↩︎

مشاهده متن کامل موضوع