بررسی روایت زراره بر عدم تداخل اسباب و مسببات

user582
Sat, 21 Sep 2024 12:06:15 +0000

بررسی دلالت روایت زراره بر عدم تداخل اسباب و مسببات

برای اثبات مسئله عدم تداخل به برخی از ادله لفظیه استدلال شده است. مانند روایت قاسم بن عروة در بحث سجود تلاوة
مُحَمَّدُ بْن يَحْيَى عَن أ َحْمَدَ بْن مُحَمَّدٍ عَن الْحُسيْن بْن َسعِيدٍ عَن الْقَاسم بْن عروة عن ابن بكيْرٍ عَن زُرارةَ عَن أحَدِهِمَا ع قَالَ: َلا تَقْرأ فِي الْمَكتُوبَةِ بِشيءٍ مِن الْعزائِم فَإِنّ السجُودَ زِيَادَةٌ فِي الْمَكتُوبَة( الکافی، ج ،۳ص: ۳۱۸)
استدلال به این روایت به این بیان است که امام علیه السلام فرموده اند در نماز سورهایی که سجده واجب دارند نخوان و آن را به این تعلیل کردها ند که سجده واجب قرآن موجب زیاده در نماز است.

اگر عدم تداخل اسباب مرتکز در اذهان عرف نبود این تعلیل ناتمام می بود؛ چون سجده واجب قرآن با سجده فریضه تداخل می کرد و زیاده ای اتفاق نمی افتاد. این تعلیل نشان از مرتکز بودن سببیت اسباب متعدد برای مسببات متعدد است و اینکه ظهور قضایا در تعدد مسببات به تعدد اسباب است.

اما به نظر ما این روایت به دو وجه چنین دلالتی ندارد؛
اول اینکه؛ ممکن است وجه عدم تداخل این دو سجده فوری بودن وجوب سجده تلاوت باشد.
دوّم اینکه؛ مفروض در روایت این است که قرائت سوره سجده دار موجب وظیفه دیگری غیراز فریضه است؛ چون اهل سنت معتقد بودند که اگر شخص در نماز سوره سجده دار بخواند باید سجده دیگری مستقل از نماز انجام بدهد؛ امام علیه السلام میفرمایند: این زیاده درنماز است. اما اینکه آنها به چه دلیل معتقد بودهاند خواندن سوره سجده دار موجب وجوب سجده دیگر بوده است معلوم نیست. آیا بر اساس ظهور قضیه بوده یا دلیل دیگر؟ از این روایت استفاده نمیشود سبب تعدد ظهورکلام در تعدد بوده است

برگرفته از درس خارج اصول استاد قائینی چهارشنبه 28/06/1403.