اجماع منقول و مباحث مرتبط به سیره عقلاء

user449
Sat, 07 Apr 2018 12:21:26 +0000

اگر كسى در اجماع منقول، مسبّب (رأى امام) را نقل كند لكن نه از روى حس (اجماع دخولى را قائل نيست) بلكه قائل به ملازمه عقلى يا عادى يا اتّفاقى هست.
مثلا ناقل، مسبّب را از راه قاعده لطف به دست آورده است امّا اين قاعده براى منقول اليه ثابت نيست.
در اين صورت آيا اين نوع اجماع مشمول ادله حجّيّت خبر واحد است؟ یا خیر
آخوند : اظهر اين است كه اين نوع اجماع مشمول ادله حجّيّت خبر واحد نيست مخصوصا وقتى كه منقول اليه مبناى ناقل را باطل مى‏داند زيرا مهم‏ترين دليل حجّيّت خبر واحد بناى عقلا است.
بناى عقلا يك دليل غير لفظى است و بايد قدر متيقّن آن را اخذ نمود و قدر متيقّن از آن در موردى است كه كسى خبر را عن حسّ نقل كند
استاد اعلایی می فرمایند : قدر متیقن از سیره عقلا معنا ندارد و اصلا شک کردن بی معنا است چون این سیره عقلا یک امر ارتکازی است و اگر موضوع محرز باشد دیگر شک در آن و جود ندارد و قدر متیقن در کار نیست چون انسان به خودش مراجعه میکند و خودش هم از عقلا است و منشا شکل گیری اگر باشد شخص هم درک میکند و الا احراز عدم میشود.
و در مانحن فیه هم چنین سیره ای وجود ندارد و عقلا طبق حجیت خبر واحد عن حس عمل میکنند

در ادامه آخوند میگوید : اما اگر آيات و اخبار دلالت بر حجّيّت خبر واحد داشته باشند، انصراف به موردى دارند كه خبر از روى حس نقل شود نه حدس.
بعضی منشا انصراف را کثرت استعمال ماده خبر و نبا و … در مورد خبر حسی می داند و در طرف مقابل استعمال را نادر میدانند
اما استاد اعلایی می فرمایند: احتمال دارد منشا این انصراف اتخاذ مبنایی در بحث تخصیص به سیره عقلایی باشد که اگر سیره ای متصل به عصر معصوم به ما رسیده باشد که موضوعش با یک خبر واحد مطلق یکی است اما سیره موضوعش مقید است در این جا اختلاف وجود دارد که به اطلاق خبر واحد اخذ شود یا این که سیره ، اطلاق خبر واحد را قید بزند یا قول ثالث که اجمال رخ میدهد.
در این جا استاد فرمودند میتوانیم در مانحن فیه که سیره عقلاییه بر حجیت خصوص از خبر واحد حسی وجود دارد اطلاقات قرانی و روایی را قید بزنیم و هم چنین میتوان گفت که منظور از انصراف ادله نقلی هم این بیان باشد.

مشاهده متن کامل موضوع