# اصول استاد حسینی نسب

**URL:** https://mobahasah.ir/c/osul/ohoseininasab/72.md

[آخرین](https://mobahasah.ir/latest.md) · [دسته‌بندی‌ها](https://mobahasah.ir/categories.md) · [برچسب‌ها](https://mobahasah.ir/tags.md)

---

## [About the اصول استاد حسینی نسب category](https://mobahasah.ir/t/about-the-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%B3%D8%A8-category/74)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@system](https://mobahasah.ir/u/system)\
**پاسخ‌ها:** 0

</div>

---

## [نقد حجیت ذاتی قطع در اندیشه امام خمینی؛ تفکیک لوازم ماهیت از لوازم وجود](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D8%AA-%D8%B0%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%9B-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF/6137)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 2\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 24، 2026، 1:23ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D8%AA-%D8%B0%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%9B-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF/6137 "2026-09-24T13:23:49Z")

</div>

مقدمه: بیان خلط لازمه ماهیت و وجود مرحوم امام خمینی (ره) تأکید می‌کنند که برخی علما لازمه ماهیت را با لازمه وجود خلط کرده‌اند. این خلط، ریشه بسیاری از اشکالات در بحث حجیت قطع است، جایی که لوازم ذاتی قطع (لازمه ماهیت) با …

---

## [تولد الزام از ادراک عقلی | نقد مبنای آیت‌الله خویی در شأن عقل](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%DA%A9-%D8%B9%D9%82%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A3%D9%86-%D8%B9%D9%82%D9%84/6076)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 4\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 24، 2026، 1:13ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%DA%A9-%D8%B9%D9%82%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A3%D9%86-%D8%B9%D9%82%D9%84/6076 "2026-09-24T13:13:19Z")

</div>

:small\_blue\_diamond: تبیین مبنای آیت‌الله خویی: عقل، صرفاً قوه ادراک آیت‌الله خویی (ره) در تبیین شأن عقل بر این باورند که عقل صرفاً یک قوه مدرکه و دراکه است و شأنی فراتر از آن ندارد. ایشان تأکید دارند که ایجاب و الزام (ی…

---

## [نقد نظر آخوند در تفصیل بین فعلی من جمیع الجهات و غیر فعلی در منجزیت علم اجمالی](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%86-%D8%AC%D9%85%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%BA%DB%8C%D8%B1-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C/6354)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 4\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 24، 2026، 1:08ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%86-%D8%AC%D9%85%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%BA%DB%8C%D8%B1-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C/6354 "2026-09-24T13:08:51Z")

</div>

نظریه «فعلیت من جمیع الجهات» در اصول عملیه :small\_blue\_diamond: مسئله محوری در اصول فقه، همواره این پرسش مطرح بوده که آیا اصول عملیه مرخصه (مانند برائت، طهارت، حلّیت) در همه موارد قابل جریان هستند؟ پاسخ مرحوم آخوند خراس…

---

## [تفکیک اقتضاء، إنشاء، فعلیت و تنجز: پاسخ به اشکالات قاعده ملازمه](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%A1%D8%8C-%D8%A5%D9%86%D8%B4%D8%A7%D8%A1%D8%8C-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%AC%D8%B2-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87/6200)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 4\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 24، 2026، 1:05ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%A1%D8%8C-%D8%A5%D9%86%D8%B4%D8%A7%D8%A1%D8%8C-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%AC%D8%B2-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87/6200 "2026-09-24T13:05:47Z")

</div>

نکته: با توضیحی که در تبیین کلام مرحوم آقاضیاء ارائه شد، امکان پاسخ‌گویی به اشکالات آقایان شهیدی، گنجی، تبریزی و وحید خراسانی روشن می‌شود. منشأ این اشکالات آن است که میان اقتضاء، إنشاء، فعلیت و تنجّز و نیز میان مصالح و م…

---

## [حجیت اجماع و معیار کاشفیت | نقدی بر مفهوم «اجماع عند الکل»](https://mobahasah.ir/t/%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9-%D9%88-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%C2%AB%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9-%D8%B9%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D9%84%C2%BB/6154)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 2\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 24، 2026، 1:01ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9-%D9%88-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%C2%AB%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9-%D8%B9%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D9%84%C2%BB/6154 "2026-09-24T13:01:33Z")

</div>

در تبیین مراد از «اجماع عند الکل»، باید توجه داشت که این تعبیر مبتنی بر نوعی مسامحه اصطلاحی است و بر اتفاق جمیع فقها به‌معنای حقیقی کلمه دلالت ندارد. آنچه در مقام استدلال و نیل به حجیت اهمیت دارد، اتفاقِ آن دسته از فقهائ…

---

## [تفکیک یقین روانشناختی و معرفت‌شناختی در قطع طریقی](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C/6073)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 2\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 16، 2026، 8:16ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C/6073 "2026-09-16T08:16:04Z")

</div>

سؤال یکی از طلاب: قاطع که اصلا احتمال خلاف نمی دهد تا بخواهد مقدمات قطع خود را بررسی کند. پاسخ استاد: قطع یعنی قاطع در متعلق قطعِ خود احتمال خطا نمی دهد اما این یک علم حصولی است و ذات علم حصولی، ابطال پذیری است. در علم …

---

## [قاعده ملازمه و نقش آن در جمع میان عقل و نقل](https://mobahasah.ir/t/%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D9%84/6196)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 2\
**آخرین به روز رسانی:** [اوت 18، 2026، 6:00ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D9%84/6196 "2026-08-18T06:00:46Z")

</div>

بسیاری از اشکالاتی که به قائلین قاعده ملازمه وارد شده، ناشی از فهم نادرست از این قاعده است. منتقدین گمان برده‌اند که با تمسک به قاعده ملازمه، اهل‌بیت (علیهم‌السلام) را کنار گذاشته‌ایم، در حالی که این تصور کاملاً ناصحیح ا…

---

## [استفاده مرحوم امام برای حفظ نظام و ولایت فقیه از قاعده ملازمه](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87/6209)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 2\
**آخرین به روز رسانی:** [می 7، 2026، 1:35ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87/6209 "2026-05-07T13:35:39Z")

</div>

ولایت فقیه مثال مرحوم امام برای مستقلات عقلیه مرحوم امام در قضیه حفظ نظام یا ولایت فقیه، وقتی ادله عقلی را مطرح می کند و حسن قطعی را با حکم عقل به دست می آورد و مانعی از إنشاء و فعلیت نمی بیند، حکم شرعی به وجوب می دهد چ…

---

## [اصالة البیان: اماره یا اصل عملی؟](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%9F/3646)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 8\
**آخرین به روز رسانی:** [می 7، 2026، 1:19ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%9F/3646 "2026-05-07T13:19:23Z")

</div>

این بحث به بررسی جایگاه «اصالة البیان» در علم اصول فقه می‌پردازد و استدلال می‌کند که این قاعده، نه یک اصل عملی، بلکه یک اماره معتبر است. اعتبار آن نیز از سیره عملی عقلا و متشرعه، که ریشه‌ای عمیق در دوران معصومین (ع) دارد…

---

## [چگونگی رسیدن به حکم شرعی از حسن یا قبح عقلی در قاعده ملازمه](https://mobahasah.ir/t/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%82%D8%A8%D8%AD-%D8%B9%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87/6210)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 29، 2026، 4:25ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%82%D8%A8%D8%AD-%D8%B9%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87/6210 "2026-01-29T04:25:22Z")

</div>

سؤال: به عنوان فقیه، چگونه حکم به وجوب یا استحباب می‌کنید در حالی که حُسن جنس است و اعم از وجوب، استحباب و جواز اقتضائی می‌باشد؟ پاسخ این است که وقتی متون فقهی فقهایی مانند صاحب جواهر، مرحوم آقا ضیاء و مرحوم امام را که ق…

---

## [ضابطه تمایز احکام امضائی و تأسیسی | معیار معظم عرفی و تخطئه شارع](https://mobahasah.ir/t/%D8%B6%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%AE%D8%B7%D8%A6%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%B9/6205)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 28، 2026، 1:36ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%B6%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%AE%D8%B7%D8%A6%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%B9/6205 "2026-01-28T13:36:51Z")

</div>

در امضائیات این ویژگی ها وجود دارد: عقل در ناحیه علل قرار می‌گیرد. صرف‌نظر از نقل، عقل مبادی و ملاکات را می‌شناسد و احکامی صادر می‌کند. سپس به دنبال احراز عدم ردع شارع می‌رود که اگر ردعی از معظم عرفی مفهوم صورت نگیرد آ…

---

## [تمام نبودن پاسخ مرحوم نائینی به اشکال عدم احاطه عقل بر مقتضی](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%B7%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%AA%D8%B6%DB%8C/6203)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 27، 2026، 6:48ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%B7%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%AA%D8%B6%DB%8C/6203 "2026-01-27T18:48:45Z")

</div>

مرحوم نائینی فرمودند اگر کلام اخباریین را بپذیریم و حجیت ملازمه عقلی را انکار کنیم، روایات حجیت عقل بلا فرد می شود، لذا باید عقل قطعی و اطمینانی را در مقتضی بپذیریم. البته ما توضیح می دهیم که مدعای مرحوم نائینی (روایات، …

---

## [پاسخ به اشکال آقاضیاء درباره عدم احاطه عقل بر مقتضی](https://mobahasah.ir/t/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%B7%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%AA%D8%B6%DB%8C/6202)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 27، 2026، 6:20ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%B7%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%AA%D8%B6%DB%8C/6202 "2026-01-27T18:20:39Z")

</div>

اشکال: اگر در مرحله إنشاء و إجراء، ممکن است مانعی باشد که عقل درک نکند (خصوصاً در عقاب که تجسم خروج از عبودیت است و عبد اطلاعی از آن ندارد)، و لذا نیاز به احراز عدم ردع شارع داریم، چرا همین مطلب را در مرحله مقتضی نمی‌گوی…

---

## [قاعده ملازمه در سلسله علل و معلولات: تحلیل مرحوم امام](https://mobahasah.ir/t/%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85/6201)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 27، 2026، 5:45ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85/6201 "2026-01-27T17:45:46Z")

</div>

تفکیک بسیار مهم مرحوم امام در حوزه جریان قاعده ی ملازمه ایشان در ذیل بحث تجری می فرمایند که قاعده ملازمه فقط در سلسله علل جریان دارد یعنی در جایی که صغری حکم عقل و کبری حکم شرع باشد، اما اگر در ناحیه معالیل باشد، به اینک…

---

## [رابطه قاعده ملازمه با قاعده مقتضی و مانع](https://mobahasah.ir/t/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9/6199)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 27، 2026، 1:07ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9/6199 "2026-01-27T13:07:57Z")

</div>

سؤال: اگر شما قاعده مقتضی و مانع را نمی‌پذیرفتید، آیا باز هم قائل به ملازمه می‌شدید؟ پاسخ استاد: خیر. ما اگر قاعده ملازمه را قبول نداشتیم، مثل آقای تبریزی می‌شدیم و می‌گفتیم قاعده ملازمه (مستقلات عقلیه) در فقه صغری ندار…

---

## [نحوه تعامل با کلام امام (ع) در زمان حضور](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1/6198)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 26، 2026، 6:22ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1/6198 "2026-01-26T18:22:20Z")

</div>

مرحوم نائینی عقل را «رسول باطنی» می‌داند، اما این به معنای بی‌نیازی عقل از نقل نیست؛ همان‌گونه که «رسول ظاهری» بودن نقل نیز مستلزم بی‌نیازی از عقل نیست. هر دو حجت‌اند و یصلح أن یُحتجّ بهما، ولی در مقام حکم و فتوا باید مج…

---

## [وجوب حفظ نظام: ترکیب استدلال عقلی و تأیید شرعی](https://mobahasah.ir/t/%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%B9%D9%82%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%DB%8C%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C/6195)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 26، 2026، 5:31ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%B9%D9%82%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%DB%8C%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C/6195 "2026-01-26T17:31:44Z")

</div>

بحث حفظ نظام، نمونه‌ای کلاسیک از مسائلی است که هم وجوب عقلی دارد و هم وجوب شرعی. صاحب جواهر (قدّس سرّه) نیز این مثال را به عنوان مصداق بارز مستقلات عقلیه ذکر می‌کند. :magnifying\_glass\_tilted\_left: استدلال عقلی بر حسن حف…

---

## [نقد مرحوم آقاضیاء بر مرحوم نائینی در باب حجیت عقل و نقل](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D9%84/6194)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 26، 2026، 1:58ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D9%84/6194 "2026-01-26T13:58:17Z")

</div>

مرحوم آقاضیاء الدین عراقی در ادامه مباحث خود، به دیدگاه مرحوم نائینی در پاسخ به اخباریین اشاره می‌کنند. نائینی (قدّس سرّه) با استناد به «روایات حجیت عقل» استدلال می‌کرد که این روایات، کار استدلال را تمام می‌کنند و اگر حس…

---

## [مستقلات عقلیه و نقش نقل در آن](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%86%D9%82%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%86/6193)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 26، 2026، 1:34ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%86%D9%82%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%86/6193 "2026-01-26T13:34:40Z")

</div>

سؤال: اگر حکم عقلی جزء مستقلات عقلیه باشد، آیا دیگر احراز عدم مانع از شرع نیاز نیست و حکم شرعی قطعی می‌شود؟ شبهه طرح‌شده: در مستقلات عقلیه، اصلاً نیازی نیست که به سراغ نقل برویم. :prohibited: پاسخ تفصیلی استاد: نفی دی…

---

## [ماهیت قاعده ملازمه و نسبت آن با قطع و ظن](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D9%88-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D9%88-%D8%B8%D9%86/6192)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 26، 2026، 1:12ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D9%88-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D9%88-%D8%B8%D9%86/6192 "2026-01-26T13:12:08Z")

</div>

بحث پیرامون ماهیت و کارکرد «قاعده ملازمه» و نسبت آن با احکام قطعی عقلی و ظنونی شرعی است. اشکال مطرح‌شده این است که قاعده ملازمه، تنها یک «ظن معتبر» تولید می‌کند و لذا به حکم قطعی شرعی منجر نمی‌شود. :scroll: تقریر استاد…

---

## [تحلیل قلمرو قاعده ملازمه عقل و شرع در تأسیسیات و امضائیات](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA/6191)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 25، 2026، 6:01ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA/6191 "2026-01-25T18:01:55Z")

</div>

حکم عقل به حسن یا قبح مبتنی بر صرف وجود مصلحت یا مفسده نیست، بلکه مصلحت یا مفسده‌ی غالب یا محض ملاک داوری عقل است. ازاین‌رو: عقل در صدقِ دارای مفسده غالب، حکم به قبح می‌کند. عقل در کذبِ دارای مصلحت غالب، حکم به حسن می…

---

## [نقد روش آزمون تجربی در پذیرش روایات طبی و بیان معیارهای صحیح استنباط](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B7/6190)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 23، 2026، 6:32ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B7/6190 "2026-01-23T18:32:40Z")

</div>

برخی با استناد به روایات طبی (که غالباً خبر واحد هستند)، سعی می‌کنند با آزمون و خطای تجربی، صحت آن‌ها را محک بزنند و در صورت جواب‌دهی، روایت را بپذیرند. این روش از چند جهت مورد نقد است. ضعف اسنادی و احتمال جعل در روایا…

---

## [نقد دیدگاه سید نعمت‌الله جزائری درباره جایگاه عقل در استنباط احکام](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85/6189)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 23، 2026، 5:53ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85/6189 "2026-01-23T17:53:42Z")

</div>

بحث اصلی، نقد دیدگاه محدث جزائری و تبیین جایگاه «عقل» در استنباط احکام شرعی است. در این تحلیل، بر ضرورت تمایز بین «عقل/عرف متفطن» و «عقل/عرف عادی» تأکید شده و نشان داده می‌شود که در نظام استنباط شیعی، تعارض واقعی بین عقل…

---

## [عدم تعارض بین روایات تجری](https://mobahasah.ir/t/%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%DB%8C/6166)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 13، 2026، 6:19ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%DB%8C/6166 "2026-01-13T18:19:41Z")

</div>

:scroll: ادعای وجود تعارض کسانی مانند مرحوم شیخ انصاری و مرحوم نائینی قائلند که روایات بحث تجری تعارض دارند؛ زیرا یک دسته برای متجری عقاب را ثابت می‌کنند و دسته‌ای دیگر نفی عقاب می‌کنند. :balance\_scale: نقد ادعای تعارض …

---

## [احتیاط در عمل به قطع طریقی تام الانکشاف](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%AD%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%81/6165)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [ژانویه 11، 2026، 2:00ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%AD%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%81/6165 "2026-01-11T14:00:35Z")

</div>

مختار ما همان مختار مرحوم اصفهانی و تقسیم قطع به چهار قسم است. ابتدا به طریقی و موضوعی تقسیم می‌شود و بعد هر یک، به دو قسم دیگر تقسیم می‌شود. اقسام عبارت‌اند از: قطع طریقی تام الانکشاف قطع طریقی مطلق الانکشاف قطع موضوع…

---

## [مراتب بهشت و عدالت الهی در دیدگاه آخوند خراسانی؛ ارزیابی بر اساس حرکت در زی عبودیت نه کمالات فعلی](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%A8-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%88-%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%9B-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C/6157)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 30، 2025، 10:04ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%A8-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%88-%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%9B-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C/6157 "2025-12-30T10:04:37Z")

</div>

مقدمه: تمایز بین کمالات فعلی و حرکت در زی عبودیت در نظام اخلاقی و کلامی اسلام، مراتب بهشت نه بر اساس مصالح و کمالات فعلی اعمال افراد، بلکه بر پایه میزان حرکت و پیشرفت در “زی عبودیت و رقیت” (لباس بندگی و اطاعت) تعیین می‌ش…

---

## [طینت و استحقاق ثواب و عقاب | تحلیل دیدگاه آخوند خراسانی](https://mobahasah.ir/t/%D8%B7%DB%8C%D9%86%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%AB%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C/6156)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 29، 2025، 10:14ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%B7%DB%8C%D9%86%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%AB%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C/6156 "2025-12-29T10:14:45Z")

</div>

مقدمه: طینت به عنوان ریشه ذاتی اراده در فلسفه اخلاق اسلامی، مفهوم “طینت” به عنوان عنصری بنیادین در شکل‌گیری اراده و اختیار انسان مطرح است. مرحوم آخوند خراسانی، یکی از برجسته‌ترین فقهای شیعه، طینت را ذاتی و غیرقابل تغییر …

---

## [استحقاق عقاب در تجری؛ تحلیل مبنایی اختلاف شیخ انصاری و آخوند خراسانی](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%9B-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C/6155)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 29، 2025، 5:09ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%9B-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C/6155 "2025-12-29T05:09:33Z")

</div>

بحث در استحقاق عقاب بر تجری و منشأ اختلاف‌نظر میان مرحوم شیخ انصاری (قده) و صاحب کفایه (قده) است. محل نزاع در این است که آیا سوء‌سریره و قصد معصیت بدون تحقق فعلی آن در خارج، موضوع برای استحقاق عقاب است یا خیر. …

---

## [تحلیل تفاوت‌های مجازات در نظام عقلایی و شرعی](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C/6146)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AliAmeni](https://mobahasah.ir/u/AliAmeni)\
**پاسخ‌ها:** 3\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 27، 2025، 1:52ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C/6146 "2025-12-27T13:52:01Z")

</div>

در بررسی استحقاق یا فعلیت عقاب بر «تجرّی»، یکی از مباحث کلیدی، بازشناسی تفاوت‌های ماهوی میان نظام قانون‌گذاری عقلایی و نظام تشریع الهی است. این تفاوت در دو ساحتِ «امکان احراز موضوع» و «ماهیت جزا» قابل تبیین است. …

[Next page](https://mobahasah.ir/c/osul/ohoseininasab/72.md?page=1)
