بررسی مراد از «حجیت ذاتی» در بحث «ذاتی بودن حجیت قطع»

user737
Fri, 03 Jan 2025 07:50:18 +0000
اصول استاد عابدی

حجیت ذاتی در بحث قطع و خلط بزرگان در آن

احتمالات مختلف برای معنی «ذاتی» در بحث؟

مراد از این ذاتی، نمی تواند ذاتی در بحث کلیّات خمس باشد؛ چراکه قطع، یک حالت نفسانی است و حجیّت، جنس و فصل آن نمی تواند باشد تا گفته شود حجیّت ذاتی قطع است.

و نیز مراد از ذاتی، ذاتی باب برهان هم نیست؛ چرا که ذاتی باب برهان اصطلاحا «الخارج المحمول» است ؛ یعنی با تحلیل به آن می رسیم مثلا ماهیت را تحلیل کنید در نهایت به این می رسید که تحقّق آن امکان دارد نه وجوب و نه امتناع و لذا تعبیر می شود تحقّق برای ماهیّت امکان ذاتی دارد یا از تحلیل مثلث می رسیم که سه ضلعی بودن ذاتی آن است؛ اما این معنا در حجیّت برای قطع مطرح نیست؛ چرا که قطع را تحلیل کنیم عبارت است از همان کشف و یقین داشتن اما آیا از این حالت کشف و… می رسیم به حجیّت و اینکه پس حتما باید به آن عمل کنیم؟ نه چنین نیست.

خلط صورت گرفته چیست؟

به نظر ما خلطی صورت گرفته است؛ یعنی به جای تعبیر از بدیهی و ضروری بودن حجیّت گفته اند حجیّت ذاتی قطع است؛ به عبارتی قطع حجیّت دارد و الا دور و تسلسل می شود؛ چرا که اگر خود قطع برای حجیت دلیل نشود، دلیل دیگری لازم است بر حجیت آن اقامه شود و آن دلیل اگر قطعی است باز دلیل بر حجیت لازم و هکذا و تسلسل می شود و اگر ظنی باشد دلیل بر اعتبارش لازم است.

حجیت قطع: بدیهی و ضروری

در نتیجه حجیّت برای قطع بدیهی و ضروری است (و به صرف تصور به تصدیق مساله می رسیم و نیازمند استدلال نیست).

شاهد مدعا

شاهد بر آنچه گفتیم این است که در معنای حجیّت آخوند ره، منجزِیت و معذّریت، برخی مثل نایینی ره متمم کشف، برخی جعل مماثل و برخی جعل مودّی (مثل واقع و علم) را مطرح کرده اند در حالی که هیچ کدام از این معانی، ذاتی قطع نیست.

خارج اصول استاد عابدی ۷ آبان ۱۴۰۲

10 نوشته - 6 شرکت کننده