# اصول استاد شهیدی

**URL:** https://mobahasah.ir/c/osul/%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C/65.md

[آخرین](https://mobahasah.ir/latest.md) · [دسته‌بندی‌ها](https://mobahasah.ir/categories.md) · [برچسب‌ها](https://mobahasah.ir/tags.md)

---

## [About the اصول استاد شهیدی category](https://mobahasah.ir/t/about-the-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C-category/67)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@system](https://mobahasah.ir/u/system)\
**پاسخ‌ها:** 0

</div>

---

## [مرحوم آخوند و موثقه عمار](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%AB%D9%82%D9%87-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1/6617)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@عادل\_نصاری\_حیاوی](https://mobahasah.ir/u/%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84_%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%88%DB%8C)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [اکتبر 10، 2026، 6:44ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%AB%D9%82%D9%87-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1/6617 "2026-10-10T18:44:08Z")

</div>

مرحوم صاحب کفایه در حاشیه رسائل صفحه ۳۱۱ قائل است به این که موثقه عمار(کل شی نظیف حتی تعلم انه قذر…)مفادش این است: هر شیئی طاهر است. این عموم هم شامل ذات شیء می‌شود مثل آب، خاک، هم شامل شیء مشکوک‌الطهاره می‌شود. آب پاک ا…

---

## [سیستانی پدر و پسر در حجیت خبرثقه](https://mobahasah.ir/t/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%82%D9%87/6612)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@عادل\_نصاری\_حیاوی](https://mobahasah.ir/u/%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84_%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%88%DB%8C)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [اکتبر 6، 2026، 3:18ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%82%D9%87/6612 "2026-10-06T15:18:37Z")

</div>

آیت الله سیستانی حفظه الله حجیت خبر ثقه را قبول ندارد و معتقدند باید وثوق به صدور پیدا شود.و مقصود از وثوق به صدور خبر ثقه وثوق شخصی است نه وثوق برای نوع مردم، اگر شخص وسواس ندارد ولی بطیءالاطمینان است، باید شخصا وثوق به…

---

## [در باب حقیقت واجب مشروط](https://mobahasah.ir/t/%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7/2273)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@user445](https://mobahasah.ir/u/user445)\
**پاسخ‌ها:** 2\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 30، 2026، 12:33ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7/2273 "2026-09-30T12:33:06Z")

</div>

استاد در واجب مشروط پذیرفتند که اراده، همان حین تصدی خطاب هست و فرمایش شیخ انصاری را وجیه دانستند. مثلا وقتی مولی می گوید ان جاء زید فاکرمه، همین الان که این را گفته، “اکرام زید علی تقدیر مجیئه” را از عبدش می خواهد. این …

---

## [محقق عراقی و صحیحه ثالثه زراره](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%88-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6564)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@عادل\_نصاری\_حیاوی](https://mobahasah.ir/u/%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84_%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%88%DB%8C)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 24، 2026، 6:00ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%88-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6564 "2026-09-24T06:00:21Z")

</div>

محقق عراقی اشکال کردند که نتیجۀ بنای بر عدم اتیان رکعت رابعه در مورد شک در رکعت سه و چهار، رکعت رابعه منفصله نیست. بر فرض که مفاد این صحیحه ضمّ رکعت رابعه متصله باشد نیز استصحاب برای آن مفید نیست. زیرا استصحاب عدم اتیان …

---

## [آیت الله سیستانی وظاهر صحیحه ثالثه زراره](https://mobahasah.ir/t/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6553)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@عادل\_نصاری\_حیاوی](https://mobahasah.ir/u/%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84_%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%88%DB%8C)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 15، 2026، 8:36ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6553 "2026-09-15T08:36:45Z")

</div>

آقای سیستانی فرمودند: ما ادعای ابن بابویه (والد صدوق) و ابن جنید را، که ظاهر صحیحه ضم رکعت متصله است، قبول داریم؛ چون ندارد که «یتشهد و یسلم ثم یقوم فیأتی برکعة اخری». ولکن هر ظهوری حجت نیست؛ ما در فهم مقاصد ائمۀ اطهار، …

---

## [مرحوم کمپانی وصحیحه ثالثه زراره](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%DA%A9%D9%85%D9%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6532)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@عادل\_نصاری\_حیاوی](https://mobahasah.ir/u/%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84_%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%88%DB%8C)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 13، 2026، 6:11ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%DA%A9%D9%85%D9%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6532 "2026-09-13T18:11:09Z")

</div>

ظاهر لا تنقض الیقین، نقض حقیقی است، ولی متعلق یقین، ثلاث رکعات نیست،بلکه صحت ثلاث رکعات است. محقق اصفهانی می‌گوید: «لا تنقض الیقین بصحة ثلاث رکعات بالشک». یعنی شماالان به صحت این سه رکعت یقین داری. اگر رکعت دیگر متصله ب…

---

## [تبیین و نقد دیدگاه علامه مجلسی و فیض کاشانی پیرامون صحیحه ثالثه زراره](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6531)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AmirrezaMaleki](https://mobahasah.ir/u/AmirrezaMaleki)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 12، 2026، 8:28ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6531 "2026-09-12T08:28:32Z")

</div>

متن روایت امام صادق علیه السلام در صحیحه ثالثه زراره میفرماید: «وَ إِذَا لَمْ يَدْرِ فِي ثَلَاثٍ هُوَ، أَوْ فِي أَرْبَعٍ وَ قَدْ أَحْرَزَ الثَّلَاثَ قَامَ فَأَضَافَ إِلَيْهَا أُخْرى‏، وَ لَاشَيْ‏ءَ عَلَيْهِ وَ لَايَنْق…

---

## [پاسخ به دو اشکال بر استفاده عمومیت از صحیحه اول و دوم زراره](https://mobahasah.ir/t/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6530)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AmirrezaMaleki](https://mobahasah.ir/u/AmirrezaMaleki)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 11، 2026، 9:17ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6530 "2026-09-11T21:17:58Z")

</div>

مقدمه از نگاه استاد شهیدی، صحیحه اول و دوم زراره با دو مقدمه، اختصاص به موردشان نداشته و دالّ بر حجیت استصحاب به طول مطلق هستند: 1. موضوعٌ له نداشتن «ال» 2. عدول از تعبیر «هذا الیقین» و مانند آن به «الیقین» اشکال اول ای…

---

## [تبیین چگونگی دلالت صحیحه اول و دوم زراره بر عمومیت استصحاب](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%A8/6529)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@AmirrezaMaleki](https://mobahasah.ir/u/AmirrezaMaleki)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 11، 2026، 9:06ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%A8/6529 "2026-09-11T21:06:43Z")

</div>

برای استظهار عمومیت از صحیحه اول و دوم زراره، فقها و اصولیون نکات متعددی را ذکر کردند. اما از نظر استاد شهیدی، همه آنها مخدوش بوده و قابل قبول نیست. از نظر ایشان، استظهار عمومیت از این تعبیر، متوقف بر دو مقدمه است. مقدم…

---

## [بررسی فقره ثالثه در صحیحه ثانیه زراره](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%81%D9%82%D8%B1%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6527)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@عادل\_نصاری\_حیاوی](https://mobahasah.ir/u/%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84_%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%88%DB%8C)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 10، 2026، 5:14ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%81%D9%82%D8%B1%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6527 "2026-09-10T17:14:00Z")

</div>

سؤال سوم زراره از امام این است، می‌گوید: «إن ظننت انه قد اصابه و لم اتیقن ذلک (اگر من قبل از نماز گمان کردم لباسم نجس شده ولی یقین نکردم) فنظرت فلم أر شیئا ثم صلیت فرأیت فیه قال تغسله و لا تعید الصلاة قلت لمَ ذاک قال انک…

---

## [استصحاب و تمسک به دو صحیحه زراره](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6514)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@عادل\_نصاری\_حیاوی](https://mobahasah.ir/u/%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84_%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%88%DB%8C)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 9، 2026، 5:23ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87/6514 "2026-09-09T17:23:55Z")

</div>

تا زمان حسین بن عبدالصمد حارثی(والد شیخ بهایی)، دو صحیحه زراره به عنوان دلیل استصحاب مطرح نبود،وعلت آن این بوده که بزرگان دلیل بر استصحاب رو حکم عقل می دانستند نه اینکه ملتفت به این دو صحیحه نبوده اند. شاه طهماسب خیلی و…

---

## [آیا سیره عقلا لزوما از عقل عقلا نشات گرفته است؟](https://mobahasah.ir/t/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F/3223)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@Payam\_Khajei](https://mobahasah.ir/u/Payam_Khajei)\
**پاسخ‌ها:** 1\
**آخرین به روز رسانی:** [اوت 24، 2026، 11:13ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F/3223 "2026-08-24T11:13:25Z")

</div>

مراد از سیره عقلائیه عمل رایج بین عقلاء است، لزوما ناشی از مطلبی که به ذهن عقلایی آن‌ها صحیح است نیست، بلکه ممکن است ناشی از قوه غضب و شهوت باشد لذا موالی بر عبید تحکم می‌کنند و آن‌ها را الزام به کار می‌کنند و درآمد آن‌ه…

---

## [نقد و بررسی شاهد مرحوم آخوند و ردیه مرحوم شیخ بر اصولی بودن مساله استصحاب](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%88-%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%A8/6347)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@محمدصفری](https://mobahasah.ir/u/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B5%D9%81%D8%B1%DB%8C)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [می 15، 2026، 7:36ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%88-%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%A8/6347 "2026-05-15T07:36:19Z")

</div>

شاهد صاحب کفایه بر اصولی بودن استصحاب صاحب کفایه برای اثبات اصولی بودن استصحاب، شاهدی ذکر کرده‌اند. فرموده‌اند: گاهی نتیجه استصحاب، خودِ یک حکم اصولی است؛ مثل استصحاب حجّیت. مثلاً در زمان بعثت، خبر ثقه حجّت بوده است؛ ا…

---

## [اصولی بودن بحث استصحاب](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D8%AD%D8%AB-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%A8/6346)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@محمدصفری](https://mobahasah.ir/u/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B5%D9%81%D8%B1%DB%8C)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [می 15، 2026، 7:30ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D8%AD%D8%AB-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%A8/6346 "2026-05-15T07:30:15Z")

</div>

اصولی بودن بحث استصحاب بنابر جریان استصحاب در شبهات حکمیّه، تردیدی نیست که این بحث از مسائل علم اصول است؛ زیرا نتیجه آن در طریق استنباط حکم شرعی کلی قرار می‌گیرد. مقصود از استنباط نیز همان اقامه حجّت یا کشف حکم شرعی کلی…

---

## [مسلک نفی حکم ضرری در حدیث لا ضرر؛ ارزیابی تقاریب چهارگانه](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B3%D9%84%DA%A9-%D9%86%D9%81%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B6%D8%B1%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D9%84%D8%A7-%D8%B6%D8%B1%D8%B1%D8%9B-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/6225)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [فوریه 2، 2026، 12:52ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%B3%D9%84%DA%A9-%D9%86%D9%81%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B6%D8%B1%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D9%84%D8%A7-%D8%B6%D8%B1%D8%B1%D8%9B-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/6225 "2026-02-02T12:52:15Z")

</div>

در بررسی مسلک «نفی» که مفاد حدیث شریف «لا ضرر» را نفی حکم ضرری می‌داند، آراء و انظار متعددی از سوی اصولیان مطرح شده است. :classical\_building: نظریه نخست: نفی حکم منشأ ضرر (دیدگاه شیخ انصاری و محقق نائینی) نظریه نخست در…

---

## [بررسی ثمرات اختلاف شیخ انصاری و صاحب کفایه در قاعده لاضرر؛ آیا این اختلاف اثر عملی دارد؟](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AB%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%DA%A9%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%84%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%B1%D8%9B-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%9F/6224)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [فوریه 2، 2026، 12:48ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AB%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%DA%A9%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%84%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%B1%D8%9B-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%9F/6224 "2026-02-02T12:48:08Z")

</div>

:magnifying\_glass\_tilted\_left: تبیین محل نزاع و بیان قول شیخ انصاری و صاحب کفایه در بررسی انظار مختلف درباره قاعده‌ی «لاضرر» (بنا بر استفاده‌ی «نفی حکم ضرری» از آن)، دو قول عمده مطرح است: ۱. نظر شیخ انصاری (ره): مراد از…

---

## [بررسی استهجان تخصیص اکثر به عنوان واحد در قاعده لاضرر](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%DA%A9%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%84%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%B1/6223)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [فوریه 2، 2026، 12:39ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%DA%A9%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%84%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%B1/6223 "2026-02-02T12:39:35Z")

</div>

:red\_question\_mark: تبیین اشکال تخصیص اکثر بر قاعده «لاضرر» یکی از اشکالات وارد بر قاعده «لاضرر» این است که اگر مفاد آن نفی حکم ضرری باشد، تمسک به آن مستلزم تخصیص اکثر خواهد بود؛ زیرا قطع و یقین به وجود احکام ضرری فراوان…

---

## [مفهوم لغوی «ضرر» در قاعده لاضرر | نقد اقوال لغویین](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C-%C2%AB%D8%B6%D8%B1%D8%B1%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%84%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%84-%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C%DB%8C%D9%86/6152)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 26، 2025، 6:07ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C-%C2%AB%D8%B6%D8%B1%D8%B1%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%84%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%84-%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C%DB%8C%D9%86/6152 "2025-12-26T18:07:30Z")

</div>

:open\_book: الف) بررسی اقوال لغویین در معنای ضرر در مقام تبیین مفاد قاعده‌ی «لاضرر»، پژوهش در معنای لغوی ماده‌ی «ضرر» ضروری است. در کتب لغت، عمدتاً سه مسلک در تبیین معنای این واژه مشهود است: ۱. ضرر به معنای «نقص» خلیل د…

---

## [امتنان در حدیث رفع آیا مانع جریان برائت در نفی حق دیگران است؟](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%81%DB%8C-%D8%AD%D9%82-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F/6136)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 17، 2025، 5:53ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%81%DB%8C-%D8%AD%D9%82-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F/6136 "2025-12-17T17:53:09Z")

</div>

:pushpin: طرح دیدگاه محل بحث بعضی فرموده‌اند: «با توجه به این که دلیل برائت، مبتنی بر امتنان بر امت است، در مواردی که با اجرای برائت، حق مشکوکِ دیگری نفی می‌شود، این امر خلاف امتنان بر آن شخصِ دیگر خواهد بود. لذا ولو د…

---

## [نقد مبنای انحصار مفهوم «فریضه» به «ما ورد فی القرآن»](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%C2%AB%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%B6%D9%87%C2%BB-%D8%A8%D9%87-%C2%AB%D9%85%D8%A7-%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%C2%BB/6110)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 15، 2025، 5:32ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%C2%AB%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%B6%D9%87%C2%BB-%D8%A8%D9%87-%C2%AB%D9%85%D8%A7-%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%C2%BB/6110 "2025-12-15T17:32:52Z")

</div>

مرحوم آقای خویی فرموده‌اند: «مراد از فریضه هر آن چیزی است که در قرآن ذکر شده است و بر همین اساس مراد از «طهور» در حدیث لاتعاد نیز طهارت از حدث است زیرا ظاهر حدیث «لاتعاد» این است که ناظر به «فرائض» مذکور در قرآن کریم می‌…

---

## [بررسی شمول حدیث «لاتعاد» نسبت به اخلال در طهارت از خبث بر مبنای معنای «طهور»](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%C2%AB%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%C2%BB-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A8%D8%AB-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%C2%AB%D8%B7%D9%87%D9%88%D8%B1%C2%BB/6109)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 15، 2025، 5:24ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%C2%AB%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%C2%BB-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A8%D8%AB-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%C2%AB%D8%B7%D9%87%D9%88%D8%B1%C2%BB/6109 "2025-12-15T17:24:44Z")

</div>

بررسی شمول حدیث «لاتعاد» نسبت به اخلال در طهارت از خبث بر مبنای معنای «طهور» در بررسی کلام صاحب عروه (قدس سره) پیرامون نماز در میته، اشکال نخست بر امکان تمسک به حدیث «لاتعاد» برای تصحیح نماز جاهل به موضوع متمرکز است. تم…

---

## [بررسی شمول حدیث «لاتعاد» نسبت به جاهل | نقد دیدگاه محقق نائینی](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%C2%AB%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%C2%BB-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C/6108)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 15، 2025، 4:53ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%C2%AB%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%C2%BB-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C/6108 "2025-12-15T16:53:05Z")

</div>

محقق نائینی (رحمة‌الله‌علیه) فرموده‌اند: «حدیث «لاتعاد» منحصراً شامل ناسی می‌شود و جاهل به موضوع مشمول این حدیث نیست زیرا «لاتعاد» در مقابل «أعد» است؛ یعنی شارع هر کجا مظنه‌اش و زمینه‌اش بود بگوید «تجب علیک الإعادة»، حدی…

---

## [بررسی حکم وجوب تعلم احکام بر صبی قبل از بلوغ](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%A8%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA/6103)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 14، 2025، 5:43ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%A8%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA/6103 "2025-12-14T17:43:07Z")

</div>

در وجوب تعلم بر صبی در موردی که می‌داند در صورت ترک تعلم حکم شرعی بعد از بلوغ، واجب از او فوت می‌شود یا احراز امتثال نمی‌کند، اختلاف است. مثل این که او مستطیع مالی است و موقع وصول به میقات به جهت تمام شدن سال قمری در آن …

---

## [استحقاق عقاب عصیان بر ارتکاب شبهه‌ قبل از فحص در صورت مخالفت با واقع](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D8%B5%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D9%87%E2%80%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%AD%D8%B5-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9/6102)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 14، 2025، 5:39ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D8%B5%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D9%87%E2%80%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%AD%D8%B5-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9/6102 "2025-12-14T17:39:30Z")

</div>

در بعضی موارد مثل سیگار کشیدن در ماه رمضان اگر مکلف فحص کند علاوه بر این که دلیل بر حرمت پیدا نمی‌کند دلیل بر اباحه و حلیت نیز ممکن است پیدا ‌کند، ولی کوتاهی می‌کند و فحص نمی‌کند و سیگار می‌کشد. بحث در این است که اگر در …

---

## [ملاک منجزیت علم اجمالی بین متباینین](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D9%84%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AA%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%86/6091)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 12، 2025، 5:52ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D9%84%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AA%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%86/6091 "2025-12-12T17:52:46Z")

</div>

علم اجمالی بین متباینین به لحاظ مقام تکلیف حساب می‌شود، ولو ممکن است به لحاظ مقام امتثال یک قدر مشترک وجود داشته باشد. مثل این که مکلف علم اجمالی به فوت نماز ظهر یا نماز عصر دارد. این علم اجمالی منجز است ولو مکلف می‌توان…

---

## [جریان قاعده فراغ در اطراف علم اجمالی | بررسی مبنای مرحوم عراقی](https://mobahasah.ir/t/%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C/6090)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 12، 2025، 5:37ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C/6090 "2025-12-12T17:37:05Z")

</div>

مرحوم عراقی در مواردی که دو طرف علم اجمالی قاعده‌ی فراغ -که مفاد آن را جعل بدل می‌داند- دارند مثل این که مکلف علم اجمالی به بطلان یکی از نماز عصر یا ظهر خود دارد، قائل به تعارض جریان این دو قاعده در دو طرف علم اجمالی شده…

---

## [بررسی منجزیت علم اجمالی در موارد وجود منجز تفصیلی در یک طرف بنا بر مسلک اقتضاء](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2-%D8%AA%D9%81%D8%B5%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B7%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D9%84%DA%A9-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%A1/6089)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 12، 2025، 5:20ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2-%D8%AA%D9%81%D8%B5%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B7%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D9%84%DA%A9-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%A1/6089 "2025-12-12T17:20:45Z")

</div>

دیدگاه شهید صدر و تبیین مسالک منجزیت علم اجمالی شهید صدر رحمه الله فرموده‌اند: ما منکر برائت عقلیه هستیم، ولی بنا بر قول به آن در مقام - یعنی در شبهات موضوعیه - فقط بنا بر مسلک علیت در منجزیت علم اجمالی، برائت عقلیه جاری…

---

## [بررسی دیدگاه شهید صدر در انحلال حکمی علم اجمالی بنا بر توقف منجزیت امارات بر وصول بالفعل](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%AD%DA%A9%D9%85%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D9%88%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B9%D9%84/6087)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 12، 2025، 5:09ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%AD%DA%A9%D9%85%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D9%88%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B9%D9%84/6087 "2025-12-12T17:09:00Z")

</div>

شهید صدر رحمه الله فرموده‌اند: مطلب بالا -یعنی انحلال حکمی علم اجمالی به وجود تکالیف در شریعت با امارات در معرض وصول چون اماره‌ی در معرض وصول نیز منجز است و منجزیت آن منجزیت و حجیت آن متوقف بر وصول بالفعل آن نیست.- درست …

---

## [شرط حکم به طهارت ملاقِی بعض اطراف شبهه](https://mobahasah.ir/t/%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%90%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%B6-%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D9%87/6086)

<div class="topic-metadata">

**Author:** [@yaalimadad](https://mobahasah.ir/u/yaalimadad)\
**پاسخ‌ها:** 0\
**آخرین به روز رسانی:** [دسامبر 12، 2025، 4:38ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%90%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%B6-%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D9%87/6086 "2025-12-12T16:38:30Z")

</div>

بررسی و نقد مثال‌های مرحوم خویی در صورت اضطرار به احد الاطراف بعینه مرحوم خویی برای صورت اول از صور اضطرار به احد الاطراف بعینه سه مثال بیان کرده‌اند که در ادامه به بررسی و نقد آنها خواهیم پرداخت. مثال اول: علم اجمالی …

[Next page](https://mobahasah.ir/c/osul/%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C/65.md?page=1)
