# فقه استاد شهیدی **URL:** https://mobahasah.ir/c/feqh/fshahidi/26.md [آخرین](https://mobahasah.ir/latest.md) · [دسته‌بندی‌ها](https://mobahasah.ir/categories.md) · [برچسب‌ها](https://mobahasah.ir/tags.md) --- ## [About the فقه استاد شهیدی category](https://mobahasah.ir/t/about-the-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C-category/28)
**Author:** [@system](https://mobahasah.ir/u/system)\ **پاسخ‌ها:** 0
--- ## [مبنای آقای خویی در جمع بین خطابات ارشادی](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF%DB%8C/6675)
**Author:** [@Hamid.brd](https://mobahasah.ir/u/Hamid.brd)\ **پاسخ‌ها:** 0\ **آخرین به روز رسانی:** [اکتبر 23، 2026، 10:41ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF%DB%8C/6675 "2026-10-23T10:41:26Z")
به آقای خویی نسبت داده می شود که ایشان قائل به این مطلب هستند که جمع عرفی در بین خطابات تکلیفی مطرح می شود، نه خطابات ارشادی. اما آنچه به نظر می رسد که مبنای آقای خویی بوده که مبنای صحیحی است، این است که خطابی مانند «ین… --- ## [بررسی راهکار آقای خویی در حل تعارض روایات اقتدا به امام جماعت در رکوع](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%84-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B9/6674)
**Author:** [@Hamid.brd](https://mobahasah.ir/u/Hamid.brd)\ **پاسخ‌ها:** 0\ **آخرین به روز رسانی:** [اکتبر 23، 2026، 9:32ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%84-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B9/6674 "2026-10-23T09:32:36Z")
اقتدا به امام جماعت در رکوع تعارض روایات بحث در مورد تعارض بین دو طایفه از روایات بود. روایات طایفه اول دلالت می کرد که ادراک امام در حال رکوع برای اقتدا کافی است. «فِي الرَّجُلِ إِذَا أَدْرَكَ الْإِمَامَ وَ هُوَ رَاكِعٌ… --- ## [بررسی وثاقت زیاد بن مروان قندی](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF%DB%8C/6673)
**Author:** [@Hamid.brd](https://mobahasah.ir/u/Hamid.brd)\ **پاسخ‌ها:** 0\ **آخرین به روز رسانی:** [اکتبر 23، 2026، 8:56ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AB%D8%A7%D9%82%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF%DB%8C/6673 "2026-10-23T08:56:27Z")
بررسی وثاقت زیاد بن مروان قندی زیاد بن مروان قندی و علی بن ابی حمزه بطائنی از رؤسای واقفه هستند. آقای خویی زیاد را ثقه می دانند زیرا شیخ مفید در کتاب ارشاد در مورد او بیان می کند که: «مِنْ خَاصَّتِه\[1\] وَ ثِقَاتِهِ وَ أَ… --- ## [عدم جواز عدول از آقا سیستانی به مرحوم شبیری در مسئله وجوب سوره در نماز](https://mobahasah.ir/t/%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%82%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2/6608)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 0\ **آخرین به روز رسانی:** [اکتبر 3، 2026، 5:42ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%82%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2/6608 "2026-10-03T17:42:56Z")
گفته شد که قول مشهور وجوب سوره کامله بعد از حمد است و سپس به روایاتی که دال بر این مطلب است، پرداخته شد. در مقابل این قول، قول به وجوب بعض سوره است که منسوب به ابن جنید بود و از محقق سیستانی نیز اخیرا نقل شده است که از ا… --- ## [اقوال در وجوب سوره در نماز با تاکید بر کلامی از ایت الله شبیری زنجانی رحمه الله](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/6606)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 0\ **آخرین به روز رسانی:** [اکتبر 2، 2026، 5:20ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A8-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/6606 "2026-10-02T17:20:56Z")
در مورد وجوب قرائت سوره کامله بعد از سوره حمد در نماز، میان فقهای عامه و امامیه اختلاف نظر وجود دارد. جمهور عامه قائل به کفایت سوره حمد هستند و قرائت سوره یا آیهای را بعد از آن لازم نمی‌دانند، هرچند در کتاب تذکره از برخی… --- ## [اقتدا به نمازی که جایز الاقتدا نیست](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/6565)
**Author:** [@عادل\_نصاری\_حیاوی](https://mobahasah.ir/u/%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84_%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%88%DB%8C)\ **پاسخ‌ها:** 0\ **آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 24، 2026، 6:12ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/6565 "2026-09-24T06:12:26Z")
مسئله ۲۳: «اذا نوی الاقتداء بمن یصلی صلاة لا یجوز الاقتداء فیها.» اقتدا کرد بعد از نماز حالا فرض کنید دید امام جماعت نافله نماز صبحش را داشته می‌خوانده. این نیت نماز فریضه صبح کرده مرحوم بروجردی می‌گوید: «صحتها محل اشکا… --- ## [تفاوت «صح علی اشکال» با «فی صحته اشکال»](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%C2%AB%D8%B5%D8%AD-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84%C2%BB-%D8%A8%D8%A7-%C2%AB%D9%81%DB%8C-%D8%B5%D8%AD%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84%C2%BB/6557)
**Author:** [@Hamid.brd](https://mobahasah.ir/u/Hamid.brd)\ **پاسخ‌ها:** 0\ **آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 18، 2026، 11:27ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%C2%AB%D8%B5%D8%AD-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84%C2%BB-%D8%A8%D8%A7-%C2%AB%D9%81%DB%8C-%D8%B5%D8%AD%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84%C2%BB/6557 "2026-09-18T11:27:47Z")
صاحب عروه جماعت را بدون قصد قربت نیز صحیح دانستند. آقای سیستانی در تعلیقه به کلام ایشان فرموده اند: «على إشكال»\[1\] یعنی ایشان می پذیرند که این نماز صحیح است اما مطلب چندان واضح نیست. اگر ایشان می فرمودند: «فیه اشکال» یعن… --- ## [بررسی جریان برائت در شرایط نماز جماعت](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%AA/6556)
**Author:** [@Hamid.brd](https://mobahasah.ir/u/Hamid.brd)\ **پاسخ‌ها:** 0\ **آخرین به روز رسانی:** [سپتامبر 18، 2026، 11:10ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%AA/6556 "2026-09-18T11:10:44Z")
کلام شیخ انصاری بیان شد که شیخ انصاری قائل هستند که عمومات دلالت می کنند که اصل، عدم مشروعیت در جماعت است مگر مواردی که با دلیل استثنا شوند. عمده عموم مورد نظر ایشان «لا صلاة الا بفاتحة الکتاب» است که دلالت می کند که خو… --- ## [بررسی اجمالی دیدگاه ها پیرامون شرط جبران تورم در قرض و تأثیر آن بر حرمت ربا](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%AC%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D8%A8%D8%A7/6448)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:47ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%AC%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D8%A8%D8%A7/6448 "2026-08-08T14:47:52Z")
یکی دیگر از مباحث مطرح در تصحیح معاملات بانکی، مسئلهٔ شرط زیاده به مقدار جبران تورم ارزش پول است. در این زمینه، پرسش اساسی آن است که آیا شرط جبران تورم، مصداق ربای حرام محسوب می‌شود یا اینکه با توجه به کاهش ارزش پول، چنی… --- ## [دولت به مثابه پدر، شوهر و مولی در جواز اخذ ربا از مردم](https://mobahasah.ir/t/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D8%8C-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85/6446)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:46ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D8%8C-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85/6446 "2026-08-08T14:46:46Z")
در ادامهٔ راه‌هایی که برای تصحیح معاملات ربوی بانکی مطرح شده، نظریه ای طرح شده است که ربا بین دولت و مردم نیست و دو بیان ارائه کرده است. بیان نخست آن است که ادلهٔ نهی از ربا، خطاب به مردم است و دولت را شامل نمی‌شود. بر ا… --- ## [بررسی توسعه‌ی تعبدی حرمت ربا نسبت به مواردی که ظلم عقلایی وجود ندارد با تاکید بر نظریه تفکیک بین ربای مصرفی و استثماری در حرمت](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B8%D9%84%D9%85-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AB%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA/6447)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:44ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B8%D9%84%D9%85-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AB%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA/6447 "2026-08-08T14:44:17Z")
یکی دیگر از راه‌هایی که برای تصحیح معاملات ربوی بانکی مطرح شده، این است که ادله حرمت ربا، منصرف به ربای در قرض مصرفی است و شامل ربای در قرض استثماری نمی‌شود. بر اساس این دیدگاه، مبنای حرمت ربا در ادله، ظلم بودن آن است و … --- ## [بررسی جریان ربای قرضی در معدودات از جمله اسکناس و تصحیح سودهای بانکی](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C/6445)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:43ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C/6445 "2026-08-08T14:43:55Z")
بررسی شمول حرمت ربا بر قرض اسکناس (نقد دیدگاه اختصاص ربا به مکیل و موزون) یکی از راه‌هایی که برای تصحیح معاملات ربوی بانکی مطرح شده، این است که اساساً ربا تنها در مکیل و موزون جاری می‌شود و از آنجا که اسکناس‌های رایج، ن… --- ## [شرط حلیت سود های بانک های دولتی بنابر نظریه مجهول المالک بودن اموال بانک دولتی(نظریه سید سیستانی)](https://mobahasah.ir/t/%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%AD%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%87%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C/6444)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:43ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%AD%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%87%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C/6444 "2026-08-08T14:43:32Z")
بررسی شرعی سودهای بانکی در بانک‌های دولتی بر اساس نظریهٔ مجهول‌المالک ۱. پیشینهٔ نظریهٔ مجهول‌المالک بودنِ بانک‌های دولتی گروهی از فقهای بزرگوار، از جمله مرحوم آقای خوئی، مرحوم آقای تبریزی و آقای سیستانی، بر این باورند… --- ## [حرمت ربا تعبدی است یا از باب عدم رضایت ربا دهنده؟](https://mobahasah.ir/t/%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%9F/6443)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 3\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:43ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%9F/6443 "2026-08-08T14:43:06Z")
در بحث از حرمتِ ربا، یکی از پرسش‌های اساسی این است که آیا حرمتِ ربا، حرمتی تعبدی و مطلق است که با رضایتِ طرفین نیز مرتفع نمی‌گردد، یا اینکه حرمتِ آن، مشروط به عدمِ رضایتِ مالک می‌باشد؟ این مسئله، در جایی رخ می‌نماید که ش… --- ## [وثوق به شرعی نبودن قراردادهای بانکی (سید سیستانی)](https://mobahasah.ir/t/%D9%88%D8%AB%D9%88%D9%82-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C/6442)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 3\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:42ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%88%D8%AB%D9%88%D9%82-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C/6442 "2026-08-08T14:42:39Z")
در ادامهٔ مباحث فقهیِ مرتبط با نظام بانکی، به مسئلهٔ اساسیِ شرعی بودن یا نبودنِ قراردادهای بانکی می‌رسیم. در این زمینه، دو دیدگاه عمده وجود دارد که هر یک، مبتنی بر نگاهِ متفاوت به عملکردِ بانک‌ها و تطابقِ آن با موازینِ ش… --- ## [فساد شرط ضمان در مضاربه و راهکار جایگزین در قرارداد های بانکی](https://mobahasah.ir/t/%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C/6440)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:42ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C/6440 "2026-08-08T14:42:17Z")
چنانچه عقد مضاربه به‌گونه‌ای صحیح منعقد گردد که مؤسسه‌ی بانکی به عامل مضاربه خطاب کند که سرمایه‌ای به میزان ده میلیون در اختیار تو نهاده می‌شود تا به نیابت از سوی صاحب‌المال به تجارت بپردازی، و هر سودی که حاصل گردد، به ن… --- ## [بررسی قراردادهای مضاربه در بانکداری و اشکال اساسی آن](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D9%86/6438)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 2\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:41ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D9%86/6438 "2026-08-08T14:41:19Z")
سودی که بانک‌ها به سپرده‌گذاران در حساب‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و درازمدت پرداخت می‌کنند، بر اساس متن قرارداد، با وکالت و وصایت بانک در اجرای معاملات شرعی سودآور با این پول صورت می‌گیرد. علت ضمیمه شدن وصایت به وکالت، حل … --- ## [اختصاص مضاربه به امور تجاری و نه تولیدی و جایگزینی جعاله در قرار دادهای بانکی](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C/6439)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:40ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C/6439 "2026-08-08T14:40:45Z")
اشکال دیگر در قراردادهای مضاربهٔ بانکی آن است که این عقد، به موجب ادلّه و مفهوم آن، اختصاص به تجارت دارد و شامل کارهای تولیدی نمی‌شود؛ چه آنکه تجارت عبارت از خرید و فروش است، در حالی که کار تولیدی مانند کشاورزی یا بافندگ… --- ## [ماهیت جریمه دیرکرد بانکی](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C/6437)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:40ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C/6437 "2026-08-08T14:40:28Z")
ماهیت جریمه دیرکرد بانکی، امهال یا شرط تخلف؟ مرحوم آقای صدر در مقابل نظر سید سیستانی که جریمهٔ دیرکرد را بر اساس صحیحهٔ محمد بن مسلم حرام می‌دانند، میان «امهال» و «شرط تخلف» تفکیک قائل می‌شوند. ایشان معتقدند که مفاد روا… --- ## [جریمه دیرکرد پرداخت اقساط حرام، کارمزد بانکی حلال (حسب آراء سید سیستانی)](https://mobahasah.ir/t/%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%A7%D8%B7-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%B2%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D8%B3%D8%A8-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C/6436)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 2\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:40ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%A7%D8%B7-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%B2%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D8%B3%D8%A8-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C/6436 "2026-08-08T14:40:09Z")
در ادامهٔ بحث از راه‌حل‌های ارائه‌شده برای تبدیل سپرده‌های بانکی به ودیعه، مرحوم آقای صدر بر اساس نظر مشهور، یکی از راه‌کارها را چنین تبیین می‌فرمایند که صاحب ودیعه به بانک اذن می‌دهد که در مال وی تصرف کرده و حتی آن را ب… --- ## [اختصاص مبطلیت تعلیق (عدم تنجیز) در عقود و تصحیح تعلیق در شروط](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5-%D9%85%D8%A8%D8%B7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD-%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7/6435)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:39ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5-%D9%85%D8%A8%D8%B7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD-%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7/6435 "2026-08-08T14:39:47Z")
در بحث از شروط ضمن عقد و تأثیر تعلیق بر صحت آنها، پرسشی اساسی مطرح می‌شود که آیا تعلیق، به طور مطلق موجب بطلان عقد یا شرط می‌گردد یا این حکم، مختص به موارد خاصی است. مرحوم آقای صدر در این زمینه، دیدگاهی دقیق و تأمل‌برانگ… --- ## [عقد نبودن ودیعه و در نتیجه عدم لزوم وفای به شروط مطرح شده در ضمن ودیعه](https://mobahasah.ir/t/%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D9%87-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%D9%88%D9%81%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7-%D9%85%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%B9%D9%87/6434)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:39ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D9%87-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%D9%88%D9%81%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7-%D9%85%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%B9%D9%87/6434 "2026-08-08T14:39:26Z")
در ادامهٔ بررسی امکانِ تبدیلِ سپرده‌های بانکی به ودیعه، باید به این نکتهٔ کلیدی توجه کرد که ودیعه، خودِ عقد نیست، بلکه نوعی «اذن» و «اعتبارِ عقلایی» محسوب می‌شود که در آن، مالک به شخص دیگری اجازه می‌دهد که از مال او نگهد… --- ## [اقسام شرکت در فقه و تفکیک میان شرکت در عین، مالیت و کلی فی المعین](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D9%84%DB%8C-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%86/6433)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:39ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D9%84%DB%8C-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%86/6433 "2026-08-08T14:39:09Z")
در فقه معاملات، شرکت بر اساس نحوۀ تعلق مالکیت به سه قسم اصلی تقسیم میشود که هر یک، آثار و احکام خاص خود را در خصوص ضمان، تلف و استحقاق دارند. درک دقیق این اقسام، برای تحلیل بسیاری از عقود مالی از جمله سپردههای بانکی و قر… --- ## [بررسی امکان تبدیل سپرده‌های بانکی به ودیعه](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%B9%D9%87/6432)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:38ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%B9%D9%87/6432 "2026-08-08T14:38:44Z")
در ادامهٔ بحث از ماهیت سپرده‌های بانکی، این پرسش مطرح شد که آیا می‌توان با تغییرِ چارچوبِ حقوقی، سپرده‌ها را از قرض به ودیعه تبدیل کرد، در حالی که اهدافِ بانک و سپرده‌گذاران همچنان تأمین شود؟ مرحوم آقای صدر به این پرسش پ… --- ## [تفکیک میان اقسام اذن مالک در تصرفات (اباحهٔ محض، مشروطه و مع الضمان)](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B0%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B5%D8%B1%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D9%87%D9%94-%D9%85%D8%AD%D8%B6%D8%8C-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86/6429)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:38ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B0%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B5%D8%B1%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D9%87%D9%94-%D9%85%D8%AD%D8%B6%D8%8C-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86/6429 "2026-08-08T14:38:25Z")
بررسی فقهی غسل در حمام عمومی و نظریهٔ اباحه مع الضمان (با نگاهی به دیدگاه مرحوم صدر) یکی از مباحث فرعی اما پرثمر در فقه معاملات و عبادات، مسئلهٔ غسل در حمام عمومی بدون پرداخت اجرت یا با اجرتِ نرخ‌گذاری‌شدهٔ بیش از متعار… --- ## [مدخلیت قضیه مفسدیت شرط فاسد در فساد عقد قرض مشروط به ربا](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%AF%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%82%D8%B6%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%81%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D9%81%D8%A7%D8%B3%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%A8%D8%A7/6428)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:37ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%AF%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%82%D8%B6%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%81%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D9%81%D8%A7%D8%B3%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%A8%D8%A7/6428 "2026-08-08T14:37:06Z")
بررسی دو فرض ربا در قرض و تأثیر آن بر صحت عقد از دیدگاه مرحوم صدر مرحوم آقای صدر در تعلیقهٔ منهاج الصالحین، در بحث ربای قرض، میان دو فرض اساسی تفکیک قائل شده‌اند که هر یک، آثار و احکام متفاوتی بر صحت یا بطلان عقد قرض دا… --- ## [بررسی تفاوت ضمان در باب غصب و قرض (نکته فنی)](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%BA%D8%B5%D8%A8-%D9%88-%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D9%86%DA%A9%D8%AA%D9%87-%D9%81%D9%86%DB%8C/6427)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:36ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%BA%D8%B5%D8%A8-%D9%88-%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D9%86%DA%A9%D8%AA%D9%87-%D9%81%D9%86%DB%8C/6427 "2026-08-08T14:36:51Z")
در تحلیل ماهیت ضمان در دو باب غصب و قرض، یک نکته فنی دقیق وجود دارد که توجه به آن، برای روشن شدن حقیقت قرض ضروری است. در باب غصب، ضمانی که بر عهدهٔ غاصب قرار می‌گیرد، از نوع ضمان عهده است؛ یعنی تا زمانی که عین مال تلف نش… --- ## [بی ربط بودن آیه «من ذا الذی یقرض الله قرضا حسنا» به باب قرض فقهی](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%C2%AB%D9%85%D9%86-%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B0%DB%8C-%DB%8C%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%D9%86%D8%A7%C2%BB-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C/6425)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:35ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%C2%AB%D9%85%D9%86-%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B0%DB%8C-%DB%8C%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%D9%86%D8%A7%C2%BB-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D9%82%D8%B1%D8%B6-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C/6425 "2026-08-08T14:35:58Z")
این‌که قرض به معنای اعطاء ـ همان گونه که شهید صدر فرموده ـ باشد این خلاف وجدان لغوی است؛ قرض به معنای قطع است. قرضه أی قطع، اقرضه مالا أی قطع له مالا، ‌جدا کرد مالی را برای او. البته استعمال رایج در اقرضه این است که چیزی… --- ## [مبانی در اعراض و نظر مختار](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D9%88-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1/6426)
**Author:** [@user693](https://mobahasah.ir/u/user693)\ **پاسخ‌ها:** 1\ **آخرین به روز رسانی:** [اوت 8، 2026، 2:34ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D9%88-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1/6426 "2026-08-08T14:34:40Z")
در مسئلهٔ اعراض، سه مبنا میان فقها مطرح است که هر یک، آثار و ثمرات متفاوتی در خروج مال از ملکیت و جواز حیازت آن توسط دیگران به همراه دارد: مبنای نخست (مشهور): بر اساس این دیدگاه، به نفسِ اعراض، مال از ملک مالک خارج شده … [Next page](https://mobahasah.ir/c/feqh/fshahidi/26.md?page=1)